Schneewittchen بەفرە سپی

1. 1

   Der Wunsch der Königin

   Mitten im Winter sitzt eine Königin an einem Fenster mit einem Rahmen aus schwarzem Ebenholz und näht. Sie sticht sich mit der Nadel in den Finger, und drei Tropfen Blut fallen in den Schnee. Da denkt sie: „Hätt ich ein Kind so weiß wie Schnee, so rot wie Blut und so schwarz wie das Holz an dem Rahmen.“ Bald darauf bekommt sie ein Töchterlein, das sie Schneewittchen nennt, und als das Kind geboren ist, stirbt die Königin.

   لە ناوەڕاستی زستاندا شاژنێک لە بەردەم پەنجەرەیەکدا کە چوارچێوەکەی لە داری ئەبنوسی ڕەشە، دانیشتووە و دەدوورێت. دەرزییەکە بە پەنجەیدا دەچێت و سێ دڵۆپ خوێن دەکەوێتە سەر بەفرەکە. ئینجا بیر دەکاتەوە: «خۆزگە منداڵێکم هەبوایە وەک بەفر سپی، وەک خوێن سوور و وەک داری ئەم چوارچێوەیە ڕەش.» زۆری پێ ناچێت کچێکی دەبێت و ناوی دەنێت بەفرە سپی، و کە منداڵەکە لەدایک دەبێت، شاژن دەمرێت.

2. 2

   Der Zauberspiegel

   Ein Jahr darauf nimmt der König eine andere Frau, schön, aber stolz und hochmütig. Sie hat einen wunderbaren Spiegel und fragt ihn: „Spieglein, Spieglein an der Wand, wer ist die Schönste im ganzen Land?“ Der Spiegel antwortet: „Frau Königin, Ihr seid die Schönste im Land.“ Als Schneewittchen aber sieben Jahre alt ist, sagt er: „Frau Königin, Ihr seid die Schönste hier, aber Schneewittchen ist tausendmal schöner als Ihr.“

   ساڵێک دواتر پاشا ژنێکی تر دەهێنێت، جوان بەڵام بەفیز و لووتبەرز. ئاوێنەیەکی سەیری هەیە و لێی دەپرسێت: «ئاوێنە، ئاوێنەی سەر دیوار، کێ لە هەموو وڵاتدا جوانترە؟» ئاوێنەکە وەڵام دەداتەوە: «شاژنەکەم، تۆ جوانترینی وڵاتیت.» بەڵام کاتێک بەفرە سپی دەبێتە هەفت ساڵان، دەڵێت: «شاژنەکەم، تۆ لێرە جوانترینیت، بەڵام بەفرە سپی هەزار جار لە تۆ جوانترە.»

3. 3

   Der Jäger

   Aus Neid befiehlt die Königin einem Jäger, Schneewittchen in den Wald zu bringen, zu töten und als Beweis Lunge und Leber mitzubringen. Der Jäger hat Mitleid und lässt es laufen; statt ihrer bringt er der Königin die Innereien eines Wildschweins.

   شاژن لە زکڕەشیدا فەرمان بە ڕاوچییەک دەدات بەفرە سپی بباتە دارستان و بیکوژێت و وەک بەڵگە سیپەلاک و جگەری بۆ بهێنێتەوە. ڕاوچییەکە دڵی بە کچەکە دەسووتێت و بەری دەدات، و لە جیاتی ئەو سیپەلاک و جگەری بەرازێکی کێوی بۆ شاژن دەباتەوە.

4. 4

   Die sieben Zwerge

   Schneewittchen läuft durch den wilden Wald, bis es an ein kleines Häuschen kommt. Es gehört sieben Zwergen, die in den Bergen nach Erz hacken und graben. Sie lassen es bleiben, wenn es ihnen den Haushalt führt, kocht, die Betten macht, wäscht, näht und strickt. Jeden Morgen warnen sie: „Hüte dich vor deiner Stiefmutter, lass niemand herein.“

   بەفرە سپی بە ناو دارستانە چڕەکەدا ڕادەکات تا دەگاتە خانوویەکی بچووک. ئەو خانووە هی هەفت کورتەباڵایە کە لە چیاکاندا بەدوای کانزادا هەڵدەکەنن. ڕێگەی دەدەن لایان بمێنێتەوە بەو مەرجەی ماڵیان بۆ بەڕێوە ببات، خواردن لێبنێت، جێگەکان ڕاخات، جل بشوات، بدوورێت و بچنێت. هەموو بەیانییەک ئاگاداری دەکەنەوە: «ئاگات لە باوەژنەکەت بێت، با کەس نەیەتە ژوورەوە.»

5. 5

   Die drei Mordversuche der Königin

   Der Spiegel verrät der Königin, dass Schneewittchen noch lebt. Dreimal kommt sie verkleidet über die sieben Berge:

   1. Als Krämerin mit bunten Schnürriemen: Sie schnürt Schneewittchen das Mieder so fest, dass ihm der Atem vergeht. Die Zwerge schneiden den Riemen durch.
   2. Mit einem giftigen Kamm: Kaum steckt er im Haar, fällt Schneewittchen besinnungslos nieder. Die Zwerge ziehen den Kamm heraus.
   3. Mit einem Apfel, dessen rote Hälfte vergiftet ist: Die Königin isst selbst die weiße Hälfte. Schneewittchen beißt in die rote und fällt tot zur Erde. Diesmal hilft nichts. Die Zwerge legen es in einen gläsernen Sarg, schreiben seinen Namen mit goldenen Buchstaben darauf und stellen ihn auf einen Berg. Eine Eule, ein Rabe und ein Täubchen kommen und beweinen es.

   ئاوێنەکە بە شاژن دەڵێت کە بەفرە سپی هێشتا زیندووە. سێ جار بە جلی گۆڕاوەوە بەسەر هەفت چیاکەدا دێت:

   1. وەک دەستگێڕێک لەگەڵ بەندی ڕەنگاوڕەنگ: بەندی کراسەکەی بەفرە سپی ئەوەندە توند دەکێشێت کە هەناسەی دەبڕێت. کورتەباڵاکان بەندەکە دەبڕن.
   2. لەگەڵ شانەیەکی ژەهراوی: هەر کە دەچێتە ناو پرچییەوە، بەفرە سپی بێهۆش دەکەوێت. کورتەباڵاکان شانەکە دەردەهێنن.
   3. لەگەڵ سێوێک کە نیوە سوورەکەی ژەهراوییە: شاژن خۆی نیوە سپییەکە دەخوات. بەفرە سپی گاز لە نیوە سوورەکە دەگرێت و بێگیان دەکەوێتە سەر زەوی. ئەمجارە هیچ سوودی نییە. کورتەباڵاکان لە ناو سندوقێکی شووشەییدا دایدەنێن، ناوەکەی بە پیتی زێڕین لەسەری دەنووسن و لەسەر چیایەک دایدەنێن. کوندەپەپوویەک، قەلەڕەشێک و کۆترێکی بچووک دێن و بۆی دەگرین.
6. 6

   Der Königssohn und der Sarg

   Lange liegt Schneewittchen im Sarg und sieht aus, als ob es schliefe. Ein Königssohn kommt in den Wald, sieht es und bittet die Zwerge so lange um den Sarg, bis sie Mitleid haben und ihn ihm schenken. Als seine Diener den Sarg forttragen, stolpern sie über einen Strauch, und von dem Schüttern fährt das giftige Apfelstück aus Schneewittchens Hals. Es öffnet die Augen und ruft: „Ach Gott, wo bin ich?“ Der Königssohn sagt voll Freude: „Du bist bei mir.“ Bei Grimm weckt es also kein Kuss, sondern der Ruck des Sarges.

   بەفرە سپی ماوەیەکی زۆر لە ناو سندوقەکەدا دەمێنێتەوە و وەک ئەوەی خەوتبێت دەردەکەوێت. شازادەیەک دێتە دارستانەکە، دەیبینێت و ئەوەندە داوای سندوقەکە لە کورتەباڵاکان دەکات تا دڵیان پێی دەسووتێت و پێی دەبەخشن. کاتێک خزمەتکارەکانی سندوقەکە هەڵدەگرن، پێیان بە دەوەنێکدا دەچێت، و بەو تەکانە پارچە سێوە ژەهراوییەکە لە گەروی بەفرە سپی دەپەڕێتە دەرەوە. چاوەکانی دەکاتەوە و دەڵێت: «خوایە، من لە کوێم؟» شازادە بە خۆشییەوە دەڵێت: «تۆ لای منیت.» کەواتە لای گریم ماچێک بەئاگای ناهێنێتەوە، بەڵکو تەکانی سندوقەکە.

7. 7

   Die Strafe

   Die böse Königin wird zur Hochzeit geladen. Dort muss sie zur Strafe in glühend heiße eiserne Schuhe steigen und tanzen, bis sie tot zu Boden fällt.

   شاژنی خراپەکار بانگهێشتی زەماوەندی بەفرە سپی و شازادەکە دەکرێت. لەوێ وەک سزایەک، جووتێک پێڵاوی ئاسنینی سوورەوەکراو (لە ناو ئاگردا) دەخەنە پێی و ناچاری دەکەن سەما بکات تا دەمرێت.

Eigene zweisprachige Nacherzählung nach den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm (Nr. 53, Ausgabe letzter Hand 1857, gemeinfrei); die Sprüche des Spiegels stehen dort wörtlich so. Der Sorani-Text ist sinngemäß und wartet auf muttersprachliche Durchsicht.