Märchen auf Deutsch und Sorani · 6 Teile
„Hänsel und Gretel“ ist eines der eindrücklichsten Märchen der Brüder Grimm, eines über Armut, Klugheit und den Zusammenhalt von Bruder und Schwester.
چیرۆکی «هێنزڵ و گرێتڵ» یەکێکە لە کاریگەرترین چیرۆکەکانی برایانی گریم، کە باس لە هەژاری، زیرەکی و هاوکاریی نێوان خوشک و برا دەکات.
Vor einem großen Wald wohnt ein armer Holzhacker mit seiner Frau und seinen zwei Kindern, Hänsel und Gretel. Als eine große Teuerung ins Land kommt, kann er nicht einmal mehr das tägliche Brot schaffen. Nachts überredet ihn die Frau, die Stiefmutter der Kinder: „Wir führen sie in den Wald, wo er am dicksten ist, und lassen sie allein.“ Der Vater willigt schweren Herzens ein. Die Kinder aber haben vor Hunger nicht schlafen können und alles gehört.
لە بەردەم دارستانێکی گەورەدا دارببڕێکی هەژار لەگەڵ ژنەکەی و دوو منداڵەکەی، هێنزڵ و گرێتڵ، دەژیا. کاتێک گرانییەکی گەورە دێتە وڵات، تەنانەت ناتوانێت نانی ڕۆژانەش پەیدا بکات. شەو ژنەکە، کە باوەژنی منداڵەکانە، ڕازی دەکات: «دەیانبەینە ئەو شوێنەی دارستان کە لە هەمووی چڕترە و بە تەنیا جێیان دەهێڵین.» باوکەکە بە دڵێکی پڕ لە خەمەوە ڕازی دەبێت. بەڵام منداڵەکان لە برسان خەویان لێ نەکەوتبوو و هەموو شتێکیان بیستبوو.
Hänsel, der den Plan gehört hat, füllt nachts seine Taschen mit weißen Kieseln. Auf dem Weg wirft er sie einzeln hin; im Mondlicht glänzen sie, und so finden die Kinder heim. Beim zweiten Mal ist die Tür verschlossen, und Hänsel kann keine Steine sammeln. Diesmal benutzt er Brotkrumen, doch die Vögel fressen sie, und die Kinder verirren sich im Wald.
هێنزڵ، کە پلانەکەی بیستووە، شەو دەچێتە دەرەوە و گیرفانی پڕ دەکات لە بەردی سپی. لە کاتی ڕۆشتن بۆ دارستان، بەردەکان یەک یەک فڕێ دەدات. شەو لەبەر تیشکی مانگ، بەردەکان دەدرەوشێنەوە و بەو شێوەیە ڕێگای ماڵەوە دەدۆزنەوە و دەگەڕێنەوە. بەڵام جاری دووەم، دەرگاکەیان لێ دادەخرێت و هێنزڵ ناتوانێت بەرد کۆبکاتەوە. ئەمجارە وردە نان بۆ نیشانەکردنی ڕێگاکە بەکاردێنێت، بەڵام باڵندەکان وردە نانەکە دەخۆن و منداڵەکان لە ناو دارستانە ترسناکەکەدا ون دەبن.
Am dritten Morgen folgen die Kinder einem schneeweißen Vöglein, das so schön singt, dass sie stehen bleiben. Es führt sie zu einem Häuschen aus Brot, mit Kuchen gedeckt, die Fenster aus hellem Zucker. Hänsel bricht ein Stück vom Dach ab, Gretel knuspert an der Scheibe. Da ruft eine feine Stimme aus der Stube: „Knusper, knusper, Knäuschen, wer knuspert an meinem Häuschen?“ Die Kinder antworten: „Der Wind, der Wind, das himmlische Kind.“ Eine steinalte Frau kommt heraus, bewirtet sie freundlich und bringt sie zu Bett. Sie ist aber eine böse Hexe, die das Brothäuschen nur gebaut hat, um Kinder anzulocken.
بەیانیی ڕۆژی سێیەم منداڵەکان بەدوای باڵندەیەکی سپی وەک بەفردا دەڕۆن، کە ئەوەندە جوان دەخوێنێت کە ڕادەوەستن. باڵندەکە دەیانبات بۆ لای خانوویەکی بچووک کە لە نان دروستکراوە، سەربانەکەی لە کێکە و پەنجەرەکانی لە شەکری ڕوون. هێنزڵ پارچەیەک لە سەربانەکە دەشکێنێت و گرێتڵ لە پەنجەرەکە دەکرۆژێت. ئینجا دەنگێکی ناسک لە ژوورەوە بانگ دەکات: «کێیە ئەوە کە ماڵە بچکۆلەکەم دەکرۆژێت؟» منداڵەکان وەڵام دەدەنەوە: «با، با، منداڵی ئاسمان.» پیرێژنێکی زۆر بەتەمەن دێتە دەرەوە، بە میهرەبانی خواردنیان دەداتێ و دەیانخەوێنێت. بەڵام ئەو جادووگەرێکی خراپە کە خانووە نانینەکەی تەنیا بۆ ڕاکێشانی منداڵان دروست کردووە.
Am Morgen sperrt die Hexe Hänsel in einen kleinen Stall hinter eine Gittertür und will ihn mästen; Gretel muss für ihn kochen und selbst hungern. Die Hexe hat rote Augen und sieht nicht weit. Jeden Morgen ruft sie: „Hänsel, streck deine Finger heraus, damit ich fühle, ob du bald fett bist.“ Hänsel streckt ihr ein Knöchlein hin, und die Alte wundert sich, dass er gar nicht fett werden will. Nach vier Wochen verliert sie die Geduld.
بەیانی جادووگەرەکە هێنزڵ لە ئاخوڕێکی بچووکدا لە پشت دەرگایەکی تۆڕینەوە زیندانی دەکات و دەیەوێت قەڵەوی بکات؛ گرێتڵ دەبێت خواردنی بۆ لێبنێت و خۆی برسی بمێنێتەوە. جادووگەرەکە چاوی سوورن و دوور نابینێت. هەموو بەیانییەک بانگ دەکات: «هێنزڵ، پەنجەت دەربهێنە با هەست بکەم ئایا بەم زووانە قەڵەو دەبیت.» هێنزڵ ئێسکێکی بچووکی بۆ درێژ دەکات، و پیرێژنەکە سەری سووڕ دەمێنێت کە بۆچی هەرگیز قەڵەو نابێت. دوای چوار هەفتە ئارامی نامێنێت.
Die Hexe heizt den Backofen an und sagt zu Gretel: „Kriech hinein und sieh zu, ob recht eingeheizt ist.“ Gretel merkt, dass sie auch sie braten will, und sagt: „Ich weiß nicht, wie ich’s machen soll; wie komm ich da hinein?“ „Dumme Gans“, sagt die Alte, „die Öffnung ist groß genug“, und steckt selbst den Kopf in den Ofen. Da gibt ihr Gretel einen Stoß, macht die eiserne Tür zu und schiebt den Riegel vor. Dann läuft sie zu Hänsel, öffnet den Stall und ruft: „Hänsel, wir sind erlöst, die alte Hexe ist tot!“
جادووگەرەکە تەنوورەکە گەرم دەکات و بە گرێتڵ دەڵێت: «بخشێ ناوەوە و سەیر بکە ئایا باش گەرم بووە.» گرێتڵ تێدەگات کە دەیەوێت ئەویش ببرژێنێت و دەڵێت: «نازانم چۆن بیکەم، چۆن بچمە ناوی؟» پیرێژنەکە دەڵێت: «قازی گەمژە، دەرگاکەی بەس گەورەیە» و خۆی سەری دەخاتە ناو تەنوورەکەوە. ئینجا گرێتڵ پاڵێکی پێوە دەنێت، دەرگا ئاسنینەکە دادەخات و قفڵی دەکات. پاشان ڕادەکات بۆ لای هێنزڵ، ئاخوڕەکە دەکاتەوە و هاوار دەکات: «هێنزڵ، ڕزگارمان بوو، جادووگەرە پیرەکە مرد!»
In jeder Ecke des Hexenhauses stehen Kästen mit Perlen und Edelsteinen. Die Kinder stopfen sich die Taschen voll und machen sich auf den Weg. Bald kommen sie an ein großes Wasser ohne Steg und Brücke. Eine weiße Ente trägt sie nacheinander hinüber, und bald erkennen sie den Wald wieder. Die Frau ist inzwischen gestorben. Der Vater, der keine frohe Stunde mehr gehabt hat, seit er die Kinder im Wald ließ, schließt sie in die Arme, und alle Sorge hat ein Ende.
لە هەموو سووچێکی ماڵی جادووگەرەکەدا سندوقی پڕ لە مرواری و بەردی گرانبەها هەیە. منداڵەکان گیرفانیان پڕ دەکەن و دەکەونە ڕێ. زۆری پێ ناچێت دەگەنە ئاوێکی گەورە کە نە پردی هەیە نە پێپەڕ. مراوییەکی سپی یەک لە دوای یەک دەیانپەڕێنێتەوە، و زوو دارستانەکە دەناسنەوە. ژنەکە لەو ماوەیەدا مردووە. باوکەکە، کە لەو ڕۆژەوەی منداڵەکانی لە دارستان جێهێشتبوو یەک ساتی خۆشی نەبینیبوو، لە باوەشیان دەگرێت و هەموو خەمێک کۆتایی دێت.
Eigene zweisprachige Nacherzählung nach den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm (Nr. 15, Ausgabe letzter Hand 1857, gemeinfrei). Den Spruch der Hexe geben wir in der heute geläufigen Form wieder; bei Grimm lautet er „Knuper, knuper, Kneischen, wer knupert an meinem Häuschen?“. Der Sorani-Text ist sinngemäß und wartet auf muttersprachliche Durchsicht.
Zur Märchenwelt