Märchen auf Deutsch und Sorani · 5 Teile
„Aschenputtel“ (vielen als „Cinderella“ bekannt) ist eines der berühmtesten Märchen der Brüder Grimm. Ihre Fassung ist düsterer als der Disney-Film: Ab der Ausgabe von 1819 picken die Tauben den Stiefschwestern zur Strafe die Augen aus.
چیرۆکی «ئاشنپوتڵ» یان وەک لای ئێمە بە «سیندرێلا» ناسراوە، یەکێکە لە ناسراوترین چیرۆکەکانی برایانی گریم. وەشانی ئەڵمانییەکەی کەمێک جیاواز و «تاریکتر»ە لەو وەشانەی دیزنی.
Die Frau eines reichen Mannes wird krank. Vor ihrem Tod ruft sie ihre einzige Tochter und sagt: „Liebes Kind, bleib fromm und gut.“ Bald darauf heiratet der Vater eine Frau, die zwei Töchter mitbringt, schön von Gesicht, aber hart von Herzen. Sie nehmen dem Mädchen die schönen Kleider weg und machen es zur Magd. Abends muss es in der Asche neben dem Herd schlafen, und weil es darum immer staubig aussieht, nennen sie es Aschenputtel.
ژنی پیاوێکی دەوڵەمەند نەخۆش دەکەوێت. پێش مردنی تاکە کچەکەی بانگ دەکات و پێی دەڵێت: «کچە ئازیزەکەم، هەمیشە باش و دڵپاک بە.» زۆری پێ ناچێت باوکی ژنێکی تر دەهێنێت کە دوو کچی لەگەڵ خۆی دەهێنێت، ڕوویان جوانە بەڵام دڵیان ڕەقە. جلە جوانەکانی کچەکە لێ دەسەننەوە و دەیکەنە کارەکەر. شەوان دەبێت لە ناو خۆڵەمێشی تەنیشت ئاگردانەکەدا بخەوێت، و چونکە هەمیشە خۆڵاوی دەردەکەوێت، ناوی دەنێن ئاشنپوتڵ (کچی ناو خۆڵەمێش).
Als der Vater auf die Messe zieht, wünschen sich die Stiefschwestern schöne Kleider, Perlen und Edelsteine. Aschenputtel bittet nur um das erste Reis, das ihm auf dem Heimweg an den Hut stößt. Es ist ein Haselzweig. Aschenputtel pflanzt ihn auf das Grab der Mutter und weint so sehr, dass die Tränen ihn begießen. Er wächst zu einem schönen Baum, und ein weißes Vöglein darauf wirft ihr herab, was sie sich wünscht.
کاتێک باوکی دەچێتە بازاڕی ساڵانە، خوشکە ناتەنییەکان داوای جلی جوان و مروارییان و بەردی گرانبەها دەکەن. ئاشنپوتڵ تەنیا داوای یەکەم چڵ دەکات کە لە ڕێگای گەڕانەوەدا بەر کڵاوەکەی دەکەوێت. ئەو چڵە چڵی دارە بندقێکە. ئاشنپوتڵ لەسەر گۆڕی دایکی دەیچێنێت و ئەوەندە دەگری کە فرمێسکەکانی ئاوی دەدەن. چڵەکە دەبێتە دارێکی جوان، و باڵندەیەکی سپی لەسەری هەرچی ئاواتی بێت بۆی فڕێ دەداتە خوارەوە.
Der König lässt ein Fest feiern, das drei Tage dauert, damit sich sein Sohn eine Braut aussuche. Aschenputtel will mit, doch die Stiefmutter schüttet eine Schüssel Linsen in die Asche: „Wenn du sie in zwei Stunden wieder ausgelesen hast, sollst du mitgehen.“ Aschenputtel ruft die Tauben und alle Vöglein unter dem Himmel: „Die guten ins Töpfchen, die schlechten ins Kröpfchen.“ Die Vögel lesen alles aus, auch beim zweiten Mal, als es zwei Schüsseln in einer Stunde sind. Die Stiefmutter lässt sie trotzdem nicht mit.
پاشا ئاهەنگێکی سێ ڕۆژە ساز دەکات بۆ ئەوەی کوڕەکەی بووکێک هەڵبژێرێت. ئاشنپوتڵ دەیەوێت بچێت، بەڵام باوەژنەکە قاپێک نیسک دەڕژێنێتە ناو خۆڵەمێشەکەوە: «ئەگەر لە دوو کاژمێردا هەمووی جیا بکەیتەوە، دەتوانیت بێیت.» ئاشنپوتڵ کۆترەکان و هەموو باڵندەکانی ژێر ئاسمان بانگ دەکات: «باشەکان بۆ ناو مەنجەڵ، خراپەکان بۆ ناو چینەدان.» باڵندەکان هەمووی جیا دەکەنەوە، جاری دووەمیش کە دوو قاپە لە یەک کاژمێردا. بەڵام باوەژنەکە هەر نایەڵێت بچێت.
Als alle fort sind, geht Aschenputtel zum Grab unter den Haselbaum und ruft: „Bäumchen, rüttel dich und schüttel dich, wirf Gold und Silber über mich.“ Der Vogel wirft ihr ein Kleid aus Gold und Silber und Pantoffeln herab. Auf dem Fest tanzt der Königssohn nur mit ihr, doch jeden Abend entwischt sie ihm. Am dritten Abend trägt sie ein Kleid, prächtiger als alle zuvor, und ganz goldene Pantoffeln. Der Königssohn hat die Treppe mit Pech bestreichen lassen, und als sie flieht, bleibt ihr linker Pantoffel daran hängen.
کاتێک هەموویان ڕۆیشتن، ئاشنپوتڵ دەچێتە سەر گۆڕەکە لە ژێر دارە بندقەکە و دەڵێت: «دارە گیان، بلەرزە و بتەکێنە، زێڕ و زیوم بەسەردا ببارێنە.» باڵندەکە جلێکی زێڕ و زیو و جووتێک پێڵاوی بۆ فڕێ دەداتە خوارەوە. لە ئاهەنگەکەدا شازادە تەنیا لەگەڵ ئەو سەما دەکات، بەڵام هەموو ئێوارەیەک لێی هەڵدێت. ئێوارەی سێیەم جلێکی لەبەردایە لە هەموو ئەوانەی پێشوو جوانتر، و پێڵاوەکانی بە تەواوی زێڕینن. شازادە پلیکانەکانی بە قیر سواخ داوە، و کاتێک ڕادەکات، پێڵاوە چەپەکەی پێوەی دەنووسێت.
Der Königssohn will nur die heiraten, der der goldene Schuh passt. Die ältere Stiefschwester schneidet sich auf Rat der Mutter die Zehe ab, die jüngere ein Stück von der Ferse. Beide Male rufen die Tauben vom Haselbaum: „Rucke di guck, rucke di guck, Blut ist im Schuck: Der Schuck ist zu klein, die rechte Braut sitzt noch daheim.“ Zuletzt probiert Aschenputtel den Schuh, er passt wie angegossen, und der Königssohn erkennt sie. Bei der Hochzeit picken die Tauben den falschen Schwestern zur Strafe die Augen aus.
شازادە تەنیا ئەو کچە دەخوازێت کە پێڵاوە زێڕینەکە لە پێی بێت. خوشکە گەورەکە بە ئامۆژگاریی دایکی پەنجە گەورەی پێی دەبڕێت، خوشکە بچووکەکەش پارچەیەک لە پاژنەی. هەردوو جار کۆترەکان لەسەر دارە بندقەکەوە دەخوێنن: «ڕوکە دی گوک، ڕوکە دی گوک، خوێن لە پێڵاوەکەدایە: پێڵاوەکە بچووکە، بووکی ڕاستەقینە هێشتا لە ماڵەوەیە.» لە کۆتاییدا ئاشنپوتڵ پێڵاوەکە تاقی دەکاتەوە، ڕێک بە پێیەتی، و شازادە دەیناسێتەوە. لە زەماوەندەکەدا کۆترەکان وەک سزا چاوی هەردوو خوشکە درۆزنەکە دەردەهێنن.
Eigene zweisprachige Nacherzählung nach den Kinder- und Hausmärchen der Brüder Grimm (Nr. 21, Ausgabe letzter Hand 1857, gemeinfrei); die Sprüche des Bäumchens, der Vögel und der Tauben stehen dort wörtlich so. Der Sorani-Text ist sinngemäß und wartet auf muttersprachliche Durchsicht.
Zur Märchenwelt