„Ich war dabei zu …“, „ich pflegte zu …“: Der Durativ beschreibt, was in der Vergangenheit im Verlauf war oder sich wiederholte, ähnlich wie das Imparfait im Französischen oder das Past Continuous im Englischen.
دە Vorsilbe7 Strukturen6 Personen je Struktur10 Übungen
Was ist der Durativ? Der imperfektive Aspekt im Sorani-Kurdischen beschreibt unvollendete oder sich wiederholende Handlungen in der Vergangenheit. Im Deutschen gibt es keine direkte Entsprechung, jedoch kann die Bedeutung durch Umschreibungen wie „ich war dabei zu …“ oder „ich pflegte zu …“ ausgedrückt werden. Diese Form ähnelt dem Imparfait im Französischen oder dem Past Continuous im Englischen.
ڕابردووی بەردەوام
من هات‍‍م.
من دەهات‍‍م.
من نەدەهات‍‍م.
Farben im Kurdischen: نە Verneinung, دە Vorsilbe, هات Vergangenheitsstamm, م Personalendung oder Klitikon (unterstrichen). Mit hören Sie den Satz.
Merksatz Das einfache Präteritum erzählt eine Handlung als einmal geschehen und abgeschlossen. Der Durativ mit دە zeigt sie im Verlauf oder als Gewohnheit: Es geschah immer wieder, oder es dauerte eine Weile.
| Präteritum: einmalig | Deutsch | Durativ: wiederholt, im Verlauf | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من هات‍‍م. | Ich kam (einmal). | من دەهات‍‍م. | Ich kam (wiederholt). |
| ئەو مەلەی کرد. | Er/sie schwamm (einmal). | ئەو مەلەی دەکرد. | Er/sie schwamm (wiederholt). |
Der einzige Unterschied ist دە vor dem Vergangenheitsstamm. Stamm und Personalendung bleiben gleich. Im Deutschen geben Wörter wie „immer wieder“, „früher oft“ oder „gerade dabei“ diese Bedeutung wieder.
Merksatz Vorsilbe دە + Vergangenheitsstamm + Personalsuffix. Aus هات‍‍م (ich kam) wird دەهات‍‍م (ich kam wiederholt oder eine Weile lang).
| Baustein | Form | Wo er steht |
|---|---|---|
| Verneinung | نە | immer direkt vor دە, bei transitiven Verben vor dem Klitikon |
| Vorsilbe | دە | vor dem Stamm, bei Präfix-Verben nach dem Präfix |
| Vergangenheitsstamm | هات · بینی · ستا · گەڕا · کرد | Kern des Verbs, wie im einfachen Präteritum |
| Personalendung oder Klitikon | م · ت · ی · مان · تان · یان | intransitiv hinten am Stamm, transitiv nach دە oder am Objekt |
Bei transitiven Verben steht das Personalklitikon nach دە (دەم‍‍بینی), in der Verneinung rückt es zwischen نە und دە: نەم‍‍دەبینی.
Merksatz Bei intransitiven Verben steht die Personalendung hinten: دە + Vergangenheitsstamm + Endung. Für die Verneinung tritt نە direkt vor دە.
Bejaht دە + Verbstamm + PersonalsuffixVerneint نە + دە + Verbstamm + Personalsuffix
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من دەهات‍‍م. | Ich kam (wiederholt oder eine Weile lang). | من نەدەهات‍‍م. | Ich kam nicht. |
| تۆ دەهات‍‍یت. | Du kamst. | تۆ نەدەهات‍‍یت. | Du kamst nicht. |
| ئەو دەهات. | Er/sie/es kam. | ئەو نەدەهات. | Er/sie/es kam nicht. |
| ئێمە دەهات‍‍ین. | Wir kamen. | ئێمە نەدەهات‍‍ین. | Wir kamen nicht. |
| ئێوە دەهات‍‍ن. | Ihr kamt. | ئێوە نەدەهات‍‍ن. | Ihr kamt nicht. |
| ئەوان دەهات‍‍ن. | Sie kamen. | ئەوان نەدەهات‍‍ن. | Sie kamen nicht. |
Frage: تۆ دەهات‍‍یت؟ (Kamst du?) · تۆ نەدەهات‍‍یت؟ (Kamst du nicht?)
Merksatz Bei transitiven Verben steht das Klitikon für die handelnde Person direkt nach دە, also vor dem Stamm. In der Verneinung rückt es zwischen نە und دە.
Bejaht دە + Personalklitikon + VerbstammVerneint نە + Personalklitikon + دە + Verbstamm
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من دەم‍‍بینی. | Ich sah (wiederholt oder eine Weile lang). | من نەم‍‍دەبینی. | Ich sah nicht. |
| تۆ دەت‍‍بینی. | Du sahst. | تۆ نەت‍‍دەبینی. | Du sahst nicht. |
| ئەو دەی‍‍بینی. | Er/sie/es sah. | ئەو نەی‍‍دەبینی. | Er/sie/es sah nicht. |
| ئێمە دەمان‍‍بینی. | Wir sahen. | ئێمە نەمان‍‍دەبینی. | Wir sahen nicht. |
| ئێوە دەتان‍‍بینی. | Ihr saht. | ئێوە نەتان‍‍دەبینی. | Ihr saht nicht. |
| ئەوان دەیان‍‍بینی. | Sie sahen. | ئەوان نەیان‍‍دەبینی. | Sie sahen nicht. |
In der Verneinung rückt das Klitikon zwischen نە und دە: نە + م + دە + بینی. Frage: تۆ دەت‍‍بینی؟ (Sahst du?) · تۆ نەت‍‍دەبینی؟ (Sahst du nicht?)
Merksatz Steht ein Objekt im Satz, wandert das Klitikon an das Objekt. Das Verb bleibt دەبینی, verneint نەدەبینی.
Bejaht Objekt + Personalklitikon + دە + VerbstammVerneint Objekt + Personalklitikon + نە + دە + Verbstamm
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من ئەوم دەبینی. | Ich sah ihn (wiederholt). | من ئەوم نەدەبینی. | Ich sah ihn nicht. |
| تۆ ئەوت دەبینی. | Du sahst ihn. | تۆ ئەوت نەدەبینی. | Du sahst ihn nicht. |
| ئەو ئەوی دەبینی. | Er/sie/es sah ihn. | ئەو ئەوی نەدەبینی. | Er/sie/es sah ihn nicht. |
| ئێمە ئەومان دەبینی. | Wir sahen ihn. | ئێمە ئەومان نەدەبینی. | Wir sahen ihn nicht. |
| ئێوە ئەوتان دەبینی. | Ihr saht ihn. | ئێوە ئەوتان نەدەبینی. | Ihr saht ihn nicht. |
| ئەوان ئەویان دەبینی. | Sie sahen ihn. | ئەوان ئەویان نەدەبینی. | Sie sahen ihn nicht. |
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من تۆم دەبینی. | Ich sah dich. | من تۆم نەدەبینی. | Ich sah dich nicht. |
| تۆ من‍‍ت دەبینی. | Du sahst mich. | تۆ من‍‍ت نەدەبینی. | Du sahst mich nicht. |
| ئەو ئێمەی دەبینی. | Er/sie/es sah uns. | ئەو ئێمەی نەدەبینی. | Er/sie/es sah uns nicht. |
| ئێمە ئەوان‍‍مان دەبینی. | Wir sahen sie. | ئێمە ئەوان‍‍مان نەدەبینی. | Wir sahen sie nicht. |
| ئێوە من‍‍تان دەبینی. | Ihr saht mich. | ئێوە من‍‍تان نەدەبینی. | Ihr saht mich nicht. |
| ئەوان ئێوەیان دەبینی. | Sie sahen euch. | ئەوان ئێوەیان نەدەبینی. | Sie sahen euch nicht. |
Merksatz Das Präfix هەڵ bleibt vorn. نە und دە stehen zwischen Präfix und Stamm, نە vor دە.
Bejaht Präfix + دە + Verbstamm + PersonalsuffixVerneint Präfix + نە + دە + Verbstamm + Personalsuffix
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من هەڵ‍‍دەستام. | Ich stand auf (wiederholt). | من هەڵ‍‍نەدەستام. | Ich stand nicht auf. |
| تۆ هەڵ‍‍دەستایت. | Du standst auf. | تۆ هەڵ‍‍نەدەستایت. | Du standst nicht auf. |
| ئەو هەڵ‍‍دەستا. | Er/sie/es stand auf. | ئەو هەڵ‍‍نەدەستا. | Er/sie/es stand nicht auf. |
| ئێمە هەڵ‍‍دەستاین. | Wir standen auf. | ئێمە هەڵ‍‍نەدەستاین. | Wir standen nicht auf. |
| ئێوە هەڵ‍‍دەستان. | Ihr standet auf. | ئێوە هەڵ‍‍نەدەستان. | Ihr standet nicht auf. |
| ئەوان هەڵ‍‍دەستان. | Sie standen auf. | ئەوان هەڵ‍‍نەدەستان. | Sie standen nicht auf. |
نە steht nach dem Präfix, vor دە: هەڵ + نە + دە + ستام. Frage: تۆ هەڵ‍‍دەستایت؟ (Standst du auf?) · تۆ هەڵ‍‍نەدەستایت؟ (Standst du nicht auf?)
Merksatz Die Endung ەوە kommt ganz ans Ende, nach der Personalendung. Verneint wird wie bei هاتن: نە vor دە.
Bejaht دە + Verbstamm + Personalsuffix + ەوەVerneint نە + دە + Verbstamm + Personalsuffix + ەوە
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من دەگەڕام‍‍ەوە. | Ich kehrte zurück (wiederholt). | من نەدەگەڕام‍‍ەوە. | Ich kehrte nicht zurück. |
| تۆ دەگەڕایت‍‍ەوە. | Du kehrtest zurück. | تۆ نەدەگەڕایت‍‍ەوە. | Du kehrtest nicht zurück. |
| ئەو دەگەڕایەوە. | Er/sie/es kehrte zurück. | ئەو نەدەگەڕایەوە. | Er/sie/es kehrte nicht zurück. |
| ئێمە دەگەڕاین‍‍ەوە. | Wir kehrten zurück. | ئێمە نەدەگەڕاین‍‍ەوە. | Wir kehrten nicht zurück. |
| ئێوە دەگەڕان‍‍ەوە. | Ihr kehrtet zurück. | ئێوە نەدەگەڕان‍‍ەوە. | Ihr kehrtet nicht zurück. |
| ئەوان دەگەڕان‍‍ەوە. | Sie kehrten zurück. | ئەوان نەدەگەڕان‍‍ەوە. | Sie kehrten nicht zurück. |
Frage: تۆ دەگەڕایت‍‍ەوە؟ (Kehrtest du zurück?) · تۆ نەدەگەڕایت‍‍ەوە؟ (Kehrtest du nicht zurück?)
Merksatz Das Klitikon hängt am ersten Wortteil مەلە. Das Verb دەکرد bleibt für alle Personen gleich.
Bejaht Wort + Personalklitikon + دە + VerbstammVerneint Wort + Personalklitikon + نە + دە + Verbstamm
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من مەلەم دەکرد. | Ich schwamm (wiederholt). | من مەلەم نەدەکرد. | Ich schwamm nicht. |
| تۆ مەلەت دەکرد. | Du schwammst. | تۆ مەلەت نەدەکرد. | Du schwammst nicht. |
| ئەو مەلەی دەکرد. | Er/sie/es schwamm. | ئەو مەلەی نەدەکرد. | Er/sie/es schwamm nicht. |
| ئێمە مەلەمان دەکرد. | Wir schwammen. | ئێمە مەلەمان نەدەکرد. | Wir schwammen nicht. |
| ئێوە مەلەتان دەکرد. | Ihr schwammt. | ئێوە مەلەتان نەدەکرد. | Ihr schwammt nicht. |
| ئەوان مەلەیان دەکرد. | Sie schwammen. | ئەوان مەلەیان نەدەکرد. | Sie schwammen nicht. |
Frage: تۆ مەلەت دەکرد؟ (Schwammst du?) · تۆ مەلەت نەدەکرد؟ (Schwammst du nicht?)
Merksatz Wie bei مەلەکردن sitzt das Klitikon am ersten Wortteil پاک; ەوە steht am Ende des Verbs: دەکردەوە.
Bejaht Wort + Personalklitikon + دە + Verbstamm + ەوەVerneint Wort + Personalklitikon + نە + دە + Verbstamm + ەوە
| Bejaht | Deutsch | Verneint | Deutsch |
|---|---|---|---|
| من پاک‍‍م دەکردەوە. | Ich machte sauber (wiederholt). | من پاک‍‍م نەدەکردەوە. | Ich machte nicht sauber. |
| تۆ پاک‍‍ت دەکردەوە. | Du machtest sauber. | تۆ پاک‍‍ت نەدەکردەوە. | Du machtest nicht sauber. |
| ئەو پاک‍‍ی دەکردەوە. | Er/sie/es machte sauber. | ئەو پاک‍‍ی نەدەکردەوە. | Er/sie/es machte nicht sauber. |
| ئێمە پاک‍‍مان دەکردەوە. | Wir machten sauber. | ئێمە پاک‍‍مان نەدەکردەوە. | Wir machten nicht sauber. |
| ئێوە پاک‍‍تان دەکردەوە. | Ihr machtet sauber. | ئێوە پاک‍‍تان نەدەکردەوە. | Ihr machtet nicht sauber. |
| ئەوان پاک‍‍یان دەکردەوە. | Sie machten sauber. | ئەوان پاک‍‍یان نەدەکردەوە. | Sie machten nicht sauber. |
Frage: تۆ پاک‍‍ت دەکردەوە؟ (Machtest du sauber?) · تۆ پاک‍‍ت نەدەکردەوە؟ (Machtest du nicht sauber?)
Diese fünf Fehler passieren beim Durativ am häufigsten. Die durchgestrichene Form mit ✗ ist falsch, die Form mit ✓ ist richtig.
Die Verneinung steht immer vor دە, nie dahinter.
Falsch: من دەنەهاتم.Richtig: من نەدەهات‍‍م. min nedehatim
Bei transitiven Verben rückt das Klitikon in der Verneinung zwischen نە und دە. Es bleibt nicht hinter دە.
Falsch: من نەدەمبینی.Richtig: من نەم‍‍دەبینی. min nemdebînî
Bei Verben mit Präfix bleibt هەڵ ganz vorn; نە folgt erst danach.
Falsch: من نەهەڵدەستام.Richtig: من هەڵ‍‍نەدەستام. min hellnedestam
Auch دە steht hinter dem Präfix, direkt vor dem Stamm.
Falsch: دەهەڵستامRichtig: هەڵ‍‍دەستام helldestam
Bei zusammengesetzten Verben gehört نە zum Verb, nicht zu پاک oder مەلە.
Falsch: ئەو نەپاکی دەکردەوە.Richtig: ئەو پاک‍‍ی نەدەکردەوە. ew pakî nedekirdewe
Zehn Aufgaben zu allen Abschnitten. Sie sehen sofort, ob Ihre Antwort stimmt, und warum. Jede Aufgabe zählt beim ersten Versuch.
Punkte: 0 von 12
Merksatz دە + Vergangenheit heißt: im Verlauf oder immer wieder. هات‍‍م (ich kam) wird zu دەهات‍‍م (ich kam wiederholt, war gerade dabei). Verneint wird mit نە vor دە; bei transitiven Verben steht das Klitikon dazwischen: نەم‍‍دەبینی.
| Struktur | Muster (bejaht) | Bejaht | Verneint |
|---|---|---|---|
| Intransitive Verben (kommen) | دە + Verbstamm + Personalsuffix | من دەهات‍‍م. | من نەدەهات‍‍م. |
| Transitive Verben (sehen) | دە + Personalklitikon + Verbstamm | من دەم‍‍بینی. | من نەم‍‍دەبینی. |
| Transitive Verben mit Objekt (sehen) | Objekt + Personalklitikon + دە + Verbstamm | من ئەوم دەبینی. | من ئەوم نەدەبینی. |
| Intransitiv-modifizierte Verben mit Präfix (aufstehen) | Präfix + دە + Verbstamm + Personalsuffix | من هەڵ‍‍دەستام. | من هەڵ‍‍نەدەستام. |
| Trennbare Verben mit Suffix ەوە (zurückkehren) | دە + Verbstamm + Personalsuffix + ەوە | من دەگەڕام‍‍ەوە. | من نەدەگەڕام‍‍ەوە. |
| Zusammengesetzte Verben (schwimmen) | Wort + Personalklitikon + دە + Verbstamm | من مەلەم دەکرد. | من مەلەم نەدەکرد. |
| Transitive zusammengesetzte Verben mit Suffix (sauber machen) | Wort + Personalklitikon + دە + Verbstamm + ەوە | من پاک‍‍م دەکردەوە. | من پاک‍‍م نەدەکردەوە. |
Merken Sie sich drei Stellen: نە kommt vor دە, ein Präfix wie هەڵ bleibt ganz vorn, und das Klitikon transitiver Verben rückt in der Verneinung zwischen نە und دە.
Nutze diese Seite als Baustein im Sorani-Lernweg: erst verstehen, dann üben, anschließend mit Karteikarten und Beispielsätzen wiederholen.
