Zum Inhalt springen
KURDISCH·AKADEMIE
Niveau B1 · Vorvergangenheit

Das Plusquamperfekt ڕابردووی دوور

Noch weiter zurück als das Präteritum: Vergangenheitsstamm + بوو. Sie brauchen es für das, was davor geschehen war, und für irreale Situationen.

2 Anwendungsbereicheبوو als Hilfsteil7 Strukturen5 häufige Fehler10 Übungen

Das lernen Sie hier

  • Sie erkennen, wann eine Handlung vor einer anderen vergangenen Handlung liegt, und wählen dann das Plusquamperfekt.
  • Sie unterscheiden هاتم „ich kam“, هاتووم „ich bin gekommen“ und هاتبووم „ich war gekommen“.
  • Sie bilden intransitive Verben mit Stamm, بوو und Personalendung: هاتبووم.
  • Sie bilden und verneinen transitive Verben nach dem Ergativ-Prinzip: خواردبووم, نەمخواردبوو.

So gehen Sie vor

  1. Schritt 1 Verwendung: Vorvergangenheit und irreale Situationen, Abgrenzung zu Präteritum und Perfekt.
  2. Schritt 2 Bildung: die Grundformel mit بوو, intransitiv und transitiv.
  3. Schritt 3 Sieben Strukturen: Tabellen aufklappen, anhören und nachsprechen.
  4. Schritt 4 Häufige Fehler lesen, vor allem bei der Verneinung.
  5. Schritt 5 Zehn Übungen lösen, danach die Zusammenfassung wiederholen.

Wozu Plusquamperfekt? Wenn die abgeschlossene Handlung noch weiter als das Präteritum in der Vergangenheit zurückliegt, wird das Plusquamperfekt verwendet.

ڕابردووی دوور بۆ ئەو کردارانە بەکاردەهێنرێت کە پێش کردارێکی تری ڕابردوو ڕوویانداوە.

Farben auf dieser Seite: Vergangenheitsstamm, Hilfsteil بوو (unterstrichen), Personalendung oder Klitikon, Verneinung نە. Mit hören Sie die Form.

Die zwei Anwendungsbereiche دوو بواری بەکارهێنان

Merksatz Was zuerst geschehen war, steht im Plusquamperfekt. Außerdem zeigt es in irrealen Sätzen eindeutig die Vergangenheit an.

1. Vorvergangenheit

Für ein Geschehen, das einem anderen in der Vergangenheit vorausgegangen ist. Das spätere Geschehen steht oft im Präteritum.

  • کاتێک ئەڤین گەیشت، هەموو خوێندکارەکان ڕۆیشت‍‍بوون.Katêk Evîn geyişt, hemû xwêndkarekan rroyiştbûn.Als Avin hier ankam, waren (schon) alle Schüler gegangen.
  • لەبەر ئەوەی مۆبایلەکەی لەدەستدا بوو، نەیدەتوانی پەیوەندی بە کەسەوە بکات.Leber ewey mobayilekey ledestda bû, neydetwanî peywendî be kesewe bikat.Weil er sein Handy verloren hatte, konnte er niemanden anrufen.

2. Irreale Situationen

Zur eindeutigen Bezeichnung der Vergangenheit in irrealen (konditionalen) Satzgefügen. Meist genügt das Plusquamperfekt in einem der beiden Sätze.

  • ئەگەر ئێوە هەوڵی زیاترتان بدابایە، بەدڵنیاییەوە لە ئەزموونەکەدا سەرکەوتوو دەبوون.Eger êwe hewllî ziyatirtan bidabaye, bedllniyayiyewe le ezmûnekeda serkewtû debûn.Wenn Sie mehr getan hätten, hätten Sie (sicher) Ihre Prüfung bestanden.
  • ئەگەر ئەو بیویستبایە، ئەوا ئەوەی بەئێوە گوت‍‍بوو.Eger ew bîwîstbaye, ewa ewey beêwe gutbû.Wenn er gewollt hätte, hätte er es Ihnen gesagt.

Präteritum, Perfekt oder Plusquamperfekt?

Alle drei Formen erzählen von der Vergangenheit. Nur das Plusquamperfekt trägt بوو und blickt von einem späteren vergangenen Zeitpunkt zurück.

ZeitformSoraniDeutschWann?
Präteritumهات‍‍مich kamabgeschlossen, erzählt
Perfektهات‍‍وومich bin gekommenWirkung reicht bis jetzt
Plusquamperfektهات‍‍بوومich war gekommenvor einem anderen vergangenen Geschehen

Im Satz mit Avin waren die Schüler schon gegangen, als sie ankam: ڕۆیشت‍‍بوون (Plusquamperfekt), nicht ڕۆیشتوون (Perfekt).

Bildung دروستکردنی

Merksatz Stamm der Vergangenheit, dann بوو, dann die Personalendung. Bei transitiven Verben rückt die Endung in der Verneinung als Klitikon hinter نە.

Grundformel

Vergangenheitsstamm + بوو + Personalsuffix = Plusquamperfekt

Das Hilfselement بوو (war) schiebt die Handlung eine Stufe weiter zurück: هات‍‍م (ich kam) → هات‍‍بووم (ich war gekommen).

Bei transitiven Verben sitzt das Personalsuffix hinter بوو (خواردبووم). In der Verneinung wandert es als Klitikon hinter نە: نەم‍‍خواردبوو (Ergativ-Prinzip).

  • هات‍‍مhat + imich kam (Präteritum)
  • هات‍‍بوومhat + bû + mich war gekommen
  • خواردبوومxward + bû + mich hatte gegessen
  • نەم‍‍خواردبووne + m + xward + bûich hatte nicht gegessen

Die Strukturen im Detail پێکهاتەکان

Merksatz Intransitive Verben verneinen Sie mit نە direkt vor dem Stamm. Bei Präfix-Verben steht نە nach dem Präfix, bei transitiven Verben folgt ihm das Klitikon.

Sieben Verbstrukturen, jede mit Konjugation, Verneinung und Frage (mit oder ohne ئایا). Zum Aufklappen klicken Sie auf eine Struktur.

Intransitive Verben: هاتن (kommen)

Bejaht: Verbstamm + بوو + Personalsuffix · Verneint: نە + Verbstamm + بوو + Personalsuffix

BejahtDeutschVerneintDeutsch
من هات‍‍بووم.Ich war gekommen.من نەهات‍‍بووم.Ich war nicht gekommen.
تۆ هات‍‍بوویت.Du warst gekommen.تۆ نەهات‍‍بوویت.Du warst nicht gekommen.
ئەو هات‍‍بوو.Er/sie/es war gekommen.ئەو نەهات‍‍بوو.Er/sie/es war nicht gekommen.
ئێمە هات‍‍بووین.Wir waren gekommen.ئێمە نەهات‍‍بووین.Wir waren nicht gekommen.
ئێوە هات‍‍بوون.Ihr wart gekommen.ئێوە نەهات‍‍بوون.Ihr wart nicht gekommen.
ئەوان هات‍‍بوون.Sie waren gekommen.ئەوان نەهات‍‍بوون.Sie waren nicht gekommen.

Frage: تۆ هاتبوویت؟ (Warst du gekommen?) · تۆ نەهاتبوویت؟ (Warst du nicht gekommen?)

Transitive Verben: خواردن (essen)

Bejaht: Verbstamm + بوو + Personalsuffix · Verneint: نە + Personalklitikon + Verbstamm + بوو

BejahtDeutschVerneintDeutsch
من خواردبووم.Ich hatte gegessen.من نەم‍‍خواردبوو.Ich hatte nicht gegessen.
تۆ خواردبووت.Du hattest gegessen.تۆ نەت‍‍خواردبوو.Du hattest nicht gegessen.
ئەو خواردبووی.Er/sie/es hatte gegessen.ئەو نەی‍‍خواردبوو.Er/sie/es hatte nicht gegessen.
ئێمە خواردبوومان.Wir hatten gegessen.ئێمە نەمان‍‍خواردبوو.Wir hatten nicht gegessen.
ئێوە خواردبووتان.Ihr hattet gegessen.ئێوە نەتان‍‍خواردبوو.Ihr hattet nicht gegessen.
ئەوان خواردبوویان.Sie hatten gegessen.ئەوان نەیان‍‍خواردبوو.Sie hatten nicht gegessen.

In der Verneinung springt das Suffix nach vorn: نە + م + خواردبوو, das Ergativ-Prinzip. Frage: تۆ خواردبووت؟ · تۆ نەتخواردبوو؟

Intransitiv-modifizierte Verben (mit Präfix): دانیشتن (sitzen)

Bejaht: Präfix + Verbstamm + بوو + Personalsuffix · Verneint: Präfix + نە + Verbstamm + بوو + Personalsuffix

BejahtDeutschVerneintDeutsch
من دانیشت‍‍بووم.Ich hatte gesessen.من دانەنیشت‍‍بووم.Ich hatte nicht gesessen.
تۆ دانیشت‍‍بوویت.Du hattest gesessen.تۆ دانەنیشت‍‍بوویت.Du hattest nicht gesessen.
ئەو دانیشت‍‍بوو.Er/sie/es hatte gesessen.ئەو دانەنیشت‍‍بوو.Er/sie/es hatte nicht gesessen.
ئێمە دانیشت‍‍بووین.Wir hatten gesessen.ئێمە دانەنیشت‍‍بووین.Wir hatten nicht gesessen.
ئێوە دانیشت‍‍بوون.Ihr hattet gesessen.ئێوە دانەنیشت‍‍بوون.Ihr hattet nicht gesessen.
ئەوان دانیشت‍‍بوون.Sie hatten gesessen.ئەوان دانەنیشت‍‍بوون.Sie hatten nicht gesessen.

نە steht nach dem Präfix: دا + نە + نیشتبووم. Frage: تۆ دانیشتبوویت؟

Intransitiv-modifizierte Verben mit Suffix ەوە: گەڕانەوە (zurückkehren)

Bejaht: Verbstamm + بوو + Personalsuffix + ەوە · Verneint: نە + Verbstamm + بوو + Personalsuffix + ەوە

BejahtDeutschVerneintDeutsch
من گەڕابووم‍‍ەوە.Ich war zurückgekehrt.من نەگەڕابووم‍‍ەوە.Ich war nicht zurückgekehrt.
تۆ گەڕابوویت‍‍ەوە.Du warst zurückgekehrt.تۆ نەگەڕابوویت‍‍ەوە.Du warst nicht zurückgekehrt.
ئەو گەڕابووەوە.Er/sie/es war zurückgekehrt.ئەو نەگەڕابووەوە.Er/sie/es war nicht zurückgekehrt.
ئێمە گەڕابووین‍‍ەوە.Wir waren zurückgekehrt.ئێمە نەگەڕابووین‍‍ەوە.Wir waren nicht zurückgekehrt.
ئێوە گەڕابوون‍‍ەوە.Ihr wart zurückgekehrt.ئێوە نەگەڕابوون‍‍ەوە.Ihr wart nicht zurückgekehrt.
ئەوان گەڕابوون‍‍ەوە.Sie waren zurückgekehrt.ئەوان نەگەڕابوون‍‍ەوە.Sie waren nicht zurückgekehrt.

Frage: تۆ گەڕابوویتەوە؟ (Warst du zurückgekehrt?)

Transitive Verben (ohne Objekt): بینین (sehen)

Bejaht: Verbstamm + بوو + Personalsuffix · Verneint: نە + Personalklitikon + Verbstamm + بوو

BejahtDeutschVerneintDeutsch
من بینی بووم.Ich hatte gesehen.من نەم‍‍بینی بوو.Ich hatte nicht gesehen.
تۆ بینی بووت.Du hattest gesehen.تۆ نەت‍‍بینی بوو.Du hattest nicht gesehen.
ئەو بینی بووی.Er/sie/es hatte gesehen.ئەو نەی‍‍بینی بوو.Er/sie/es hatte nicht gesehen.
ئێمە بینی بوومان.Wir hatten gesehen.ئێمە نەمان‍‍بینی بوو.Wir hatten nicht gesehen.
ئێوە بینی بووتان.Ihr hattet gesehen.ئێوە نەتان‍‍بینی بوو.Ihr hattet nicht gesehen.
ئەوان بینی بوویان.Sie hatten gesehen.ئەوان نەیان‍‍بینی بوو.Sie hatten nicht gesehen.

Frage: تۆ بینی بووت؟ · تۆ نەتبینی بوو؟

Transitive Verben mit Objekt: بینین (sehen)

Bejaht: Objekt + Personalklitikon + Verbstamm + بوو · Verneint: Objekt + Personalklitikon + نە + Verbstamm + بوو

BejahtDeutschVerneintDeutsch
من تۆم بینی بوو.Ich hatte dich gesehen.من تۆم نەبینی بوو.Ich hatte dich nicht gesehen.
تۆ من‍‍ت بینی بوو.Du hattest mich gesehen.تۆ من‍‍ت نەبینی بوو.Du hattest mich nicht gesehen.
ئەو ئەوی بینی بوو.Er/sie/es hatte ihn gesehen.ئەو ئەوی نەبینی بوو.Er/sie/es hatte ihn nicht gesehen.
ئێمە ئێوەمان بینی بوو.Wir hatten euch gesehen.ئێمە ئێوەمان نەبینی بوو.Wir hatten euch nicht gesehen.
ئێوە ئەوان‍‍تان بینی بوو.Ihr hattet sie gesehen.ئێوە ئەوان‍‍تان نەبینی بوو.Ihr hattet sie nicht gesehen.
ئەوان من‍‍یان بینی بوو.Sie hatten mich gesehen.ئەوان من‍‍یان نەبینی بوو.Sie hatten mich nicht gesehen.

Frage: تۆ منت بینی بوو؟ (Hattest du mich gesehen?)

Zusammengesetzte Verben mit Suffix ەوە: پاککردنەوە (saubermachen)

Bejaht: Wort + Personalklitikon + کردبووەوە · Verneint: Wort + Personalklitikon + نەکردبووەوە

BejahtDeutschVerneintDeutsch
من پاک‍‍م کردبووەوە.Ich hatte saubergemacht.من پاک‍‍م نەکردبووەوە.Ich hatte nicht saubergemacht.
تۆ پاک‍‍ت کردبووەوە.Du hattest saubergemacht.تۆ پاک‍‍ت نەکردبووەوە.Du hattest nicht saubergemacht.
ئەو پاک‍‍ی کردبووەوە.Er/sie/es hatte saubergemacht.ئەو پاک‍‍ی نەکردبووەوە.Er/sie/es hatte nicht saubergemacht.
ئێمە پاک‍‍مان کردبووەوە.Wir hatten saubergemacht.ئێمە پاک‍‍مان نەکردبووەوە.Wir hatten nicht saubergemacht.
ئێوە پاک‍‍تان کردبووەوە.Ihr hattet saubergemacht.ئێوە پاک‍‍تان نەکردبووەوە.Ihr hattet nicht saubergemacht.
ئەوان پاک‍‍یان کردبووەوە.Sie hatten saubergemacht.ئەوان پاک‍‍یان نەکردبووەوە.Sie hatten nicht saubergemacht.

Frage: تۆ پاکت کردبووەوە؟ (Hattest du saubergemacht?)

Häufige Fehler

Diese fünf Fehler passieren Deutschsprachigen am häufigsten. Die durchgestrichene Form mit ✗ ist falsch, die Form mit ✓ ist richtig.

  1. Transitive Verben wie intransitive verneinen

    Bei transitiven Verben bleibt die Personalendung in der Verneinung nicht am Ende. Sie rückt als Klitikon hinter نە.

    Falsch: من نەخواردبووم.Richtig: من نەم‍‍خواردبوو.

  2. Das Klitikon im Plural vergessen

    Auch یان („sie“, Plural) springt in der Verneinung nach vorn.

    Falsch: ئەوان نەخواردبوویان.Richtig: ئەوان نەیان‍‍خواردبوو.

  3. نە vor das Präfix setzen

    Bei Präfix-Verben wie دانیشتن steht نە zwischen Präfix und Stamm.

    Falsch: ئەو نەدانیشتبوو.Richtig: ئەو دانەنیشت‍‍بوو.

  4. نا statt نە

    Das Plusquamperfekt steht in der Vergangenheit. Verneint wird es mit نە, nicht mit نا.

    Falsch: ئەو ناهاتبوو.Richtig: ئەو نەهات‍‍بوو.

  5. Perfekt statt Plusquamperfekt

    Liegt eine Handlung vor einer anderen vergangenen Handlung, genügt das Perfekt nicht. Sie brauchen بوو.

    Falsch: ڕۆیشتوون für „waren gegangen“Richtig: ڕۆیشت‍‍بوون

Übungen ڕاهێنان

Zehn Aufgaben zu Bildung, Verneinung und Zeitwahl. Sie sehen sofort, ob Ihre Antwort stimmt, und warum. Jede Aufgabe zählt beim ersten Versuch.

Punkte: 0 von 10

Zusammenfassung

StrukturBejahtVerneintDeutsch
intransitivمن هات‍‍بووم.من نەهات‍‍بووم.ich war (nicht) gekommen
transitivمن خواردبووم.من نەم‍‍خواردبوو.ich hatte (nicht) gegessen
mit Präfixمن دانیشت‍‍بووم.من دانەنیشت‍‍بووم.ich hatte (nicht) gesessen
mit ەوەمن گەڕابووم‍‍ەوە.من نەگەڕابووم‍‍ەوە.ich war (nicht) zurückgekehrt
zusammengesetztمن پاک‍‍م کردبووەوە.من پاک‍‍م نەکردبووەوە.ich hatte (nicht) saubergemacht

Präteritum + بوو: eine Stufe tiefer in die Vergangenheit.

هاتم (ich kam) → هاتبووم (ich war gekommen). Bei transitiven Verben steht das Klitikon in der Verneinung hinter نە: نەمخواردبوو.

Lernvideo Das Perfekt Durativ Tempora-Übersicht Grammatik-Hub

Weiterlernen mit System

Nutze diese Seite als Baustein im Sorani-Lernweg: erst verstehen, dann üben, anschließend mit Karteikarten und Beispielsätzen wiederholen.

ÜbungenKarteikartenWörterbuchNiveau-Test
Jetzt übenNiveau prüfen

Weiterlernen

Dashboard

Fortschritt und Lernpfade öffnen.

Suche

Passende Lektionen und Übungen finden.

Übungen

Direkt weiter trainieren.