Indirekte Rede گوتنی ناڕاستەوخۆ

Aus direkter Rede wird indirekte Rede

Merksatz Redeverb, dann کە, dann der Bericht. Beim Berichten ändert sich nur, was sich auf die Personen bezieht.

• Grundmuster
  Direkt«من ماندووم.»min mandûm„Ich bin müde.“

  ←

  Indirektئەو دەڵێت، کە ماندووە.ew dełêt, ke mandûeEr sagt, dass er müde sei.

  کە leitet den Bericht ein. من fällt weg, die Person steckt in der Endung: ـم ← ـە.

Pronomen verschieben گۆڕینی جێناو

Merksatz Wer „ich“ gesagt hat, wird beim Berichten zu „er“ oder „sie“. Genauso wandern die Endungen.

Die Zeitform bleibt meist کاتەکان ناگۆڕێن

Merksatz Im Deutschen braucht man oft den Konjunktiv („er sei“, „er habe gesagt“). Im Sorani gibt es ihn dafür nicht; die ursprüngliche Zeitform bleibt meist erhalten.

• Präsens
  Direkt«من کوردی فێر دەب‍‍م.»min kurdî fêr debim„Ich lerne Kurdisch.“

  ←

  Indirektئەو وتی، کە کوردی فێر دەب‍‍ێت.ew witî, ke kurdî fêr debêtEr sagte, dass er Kurdisch lerne.

  Die Zeitform bleibt Präsens, nur die Person wechselt.

• Vergangenheit
  Direkt«دوێنێ هات‍‍م.»dwênê hatim„Ich kam gestern.“

  ←

  Indirektئەو وتی، کە دوێنێ هات‍‍ووە.ew witî, ke dwênê hatûeEr sagte, dass er gestern gekommen sei.

  Berichtete Vergangenheit steht oft im Perfekt: هاتم wird zu هاتووە.

• Zukunft (Präsens)
  Direkt«سبەینێ دێ‍‍م.»sibeynê dêm„Morgen komme ich.“

  ←

  Indirektئەو وتی، کە سبەینێ دێت.ew witî, ke sibeynê dêtEr sagte, dass er morgen komme.

  Auch die Zukunft bleibt.

Indirekte Fragen پرسیاری ناڕاستەوخۆ

Merksatz Das Fragewort selbst verbindet den Bericht; ein zusätzliches کە ist nicht nötig. Ja/Nein-Fragen bekommen ئایا („ob“).

• Mit Fragewort
  Direktلێی پرسیم: «کەی دێ‍‍یت؟»lêy pirsîm: key dêyt?Er fragte mich: „Wann kommst du?“

  ←

  Indirektلێی پرسیم کەی دێ‍‍م.lêy pirsîm key dêmEr fragte mich, wann ich komme.

  Das Fragewort کەی verbindet selbst, ein zusätzliches کە fällt weg.

• Ja oder nein
  Direktلێی پرسیم: «دێ‍‍یت؟»lêy pirsîm: dêyt?Er fragte mich: „Kommst du?“

  ←

  Indirektلێی پرسیم ئایا دێ‍‍م.lêy pirsîm aya dêmEr fragte mich, ob ich komme.

  ئایا steht für „ob“.

Indirekte Aufforderung فەرمانی ناڕاستەوخۆ

Merksatz Aus dem Imperativ wird der Konjunktiv. Mehr dazu unter Konjunktiv Präsens.

• Imperativ
  Direktپێم دەڵێت: «بنووس‍‍ە!»pêm dełêt: binûse!Er sagt zu mir: „Schreib!“

  ←

  Indirektپێم دەڵێت، کە بنووس‍‍م.pêm dełêt, ke binûsimEr sagt, ich soll schreiben.

  بنووسە wird zu بنووسم, Konjunktiv der 1. Person.

Zehn Beispiele zum Berichten دە نموونە

Merksatz Hören Sie jeden Satz an und sprechen Sie ihn nach. Suchen Sie zuerst das Redeverb, dann کە oder das Fragewort.

• دەڵێت، کە برسییەتی.dełêt, ke birsîyetîEr sagt, dass er hungrig sei.
• پێی وتم، کە کوردییەکەم باشە.pêy witim, ke kurdîyekem başeEr sagte mir, dass mein Kurdisch gut sei.
• نووسیویەتی، کە سبەینێ دێت.nûsîwyetî, ke sibeynê dêtEr hat geschrieben, dass er morgen kommt.
• پرسیویەتی ئایا حەزی لێ دەکەم.pirsîwyetî aya ḧezî lê dekemEr hat gefragt, ob ich es mag.
• بەڵێنی دا، کە یارمەتیمان بدات.bełênî da, ke yarmetîman bidatEr versprach, dass er uns helfen werde.
• گومانی هەیە، کە ئەو بەرپرسیار بێت.gumanî heye, ke ew berpirsyar bêtEr bezweifelt, dass jener verantwortlich ist.
• دەزانێت، کە کاتم نییە.dezanêt, ke katim nîyeEr weiß, dass ich keine Zeit habe.
• داوای لێ کردم، کە بمێنمەوە.daway lê kirdim, ke bimênmeweEr bat mich zu bleiben.
• باسی کرد چۆن هاوڕێیەکی ناسیوە.basî kird çon hawřêyekî nasîweEr erzählte, wie er einen Freund kennengelernt hat.
• پێی گوتین، کە وانەکە درێژ بوو.pêy gutîn, ke waneke drêj bûEr sagte uns, dass die Stunde lang gewesen sei.

Komma. Wie vor „dass“ im Deutschen steht vor کە ein Komma: ئەو دەڵێت، کە ماندووە.

Verben des Berichtens کرداری گوزارش

Merksatz Diese Verben leiten einen Bericht ein. Danach folgt کە, bei Fragen das Fragewort oder ئایا.

Häufige Fehler

Diese fünf Fehler passieren beim Berichten am häufigsten. Die durchgestrichene Form mit ✗ ist falsch, die Form mit ✓ ist richtig.

1. Die Endung nicht verschieben

   Wer „ich bin müde“ berichtet, behält leicht die Endung der 1. Person.

   ✗Falsch: دەڵێت، کە ماندووم.✓Richtig: دەڵێت، کە ماندووە. dełêt, ke mandûe

2. Die Person der Zukunft nicht anpassen

   Auch bei سبەینێ دێم wandert die Endung zur 3. Person.

   ✗Falsch: وتی، کە سبەینێ دێم.✓Richtig: وتی، کە سبەینێ دێت. witî, ke sibeynê dêt

3. کە vor das Fragewort setzen

   Das Fragewort verbindet selbst. Und aus „du“ wird „ich“.

   ✗Falsch: لێی پرسیم، کە کەی دێیت.✓Richtig: لێی پرسیم کەی دێ‍‍م. lêy pirsîm key dêm

4. „ob“ vergessen

   Ja/Nein-Fragen brauchen im Bericht ئایا, nicht کە.

   ✗Falsch: لێی پرسیم، کە دێم.✓Richtig: لێی پرسیم ئایا دێم. lêy pirsîm aya dêm

5. Aufforderung im Präsens berichten

   Aus dem Imperativ wird der Konjunktiv mit ب, nicht das Präsens mit دە.

   ✗Falsch: پێم دەڵێت، کە دەنووسم.✓Richtig: پێم دەڵێت، کە بنووس‍‍م. pêm dełêt, ke binûsim

Übungen خۆت بیگێڕەوە

Zehn Aufgaben zu allen Abschnitten. Sie sehen sofort, ob Ihre Antwort stimmt, und warum. Jede Aufgabe zählt beim ersten Versuch.

Zusammenfassung