🔁 Refrain
O Kerze meiner Nächte, o Kerze meiner Nächte,
هەی شەمی شەوان، هەی شەمی شەوان
Hey şemî şewan, hey şemî şewan
o strahlende Kerze, Kronleuchter meiner Nächte.
هەی شەمی بە شەوق چل چرای شەوان
Hey şemî be şewq çil çiray şewan
O mein Leben, o meine fließende Seele,
هەی ژیانی من هەی ڕۆحی ڕەوان
Hey jiyanî min hey rohî rewan
o Augapfel meiner schlaflosen Augen.
هەی گلێنەکەی دییەی بێ خەوان
Hey gilênekey dîyey bê xewan
Strophe 1 · Falter und Flamme
O bernsteinfarbener Schönheitsfleck, o verwobene Lilie,
هەی عەنبەرین خاڵ سۆسەنی کڵاف
Hey enberîn xal sosenî kilaf
o Licht der schwarzen Zelte des Caf-Stammes.
هەی ڕووناکایی ڕەشماڵانی جاف
Hey rûnakayî reşmalanî Caf
Ich bin der Falter, dessen Flügel an dir verbrannten,
هەی من پەروانەی پەڕ سووتاوی تۆ
Hey min perwaney per sûtawî to
ich bin der Gefangene deines glatten Haares.
هەی من گیرۆدەی زوڵفی خاوی تۆ
Hey min gîrodey zulfî xawî to
Strophe 2 · Die Gleichgültige
Nicht ein einziges Mal kommst du, nach mir zu sehen,
تۆ جارێ نایەی بە سەر وەختی من
To carê nayey be ser wextî min
du schenkst den Seufzern meiner schweren Wunden kein Gehör.
گوێ ناگری بە ئاهـ زامی سەختی من
Gwê nagirî be ah zamî sextî min
Du fragst nicht: „Wie ergeht es ihm wohl deinetwegen?“,
ناپرسیت ئاخۆ من بۆ تۆ چۆنم
Naprisît axo min bo to çonim
gleichgültig bist du gegenüber der brennenden Hitze meiner Seele.
بێ باکی لە تین قرچەی دەرونم
Bê bakî le tîn qirçey derunim
Strophe 3 · Der schwarze Stern
Du warst so unbarmherzig zu mir, o Şem,
بێ مروەتیو کرد هەی شەم دەربارەم
Bê mirwetîw kird hey şem derbarem
wegen dir bin ich der Majnun eines dunklen Sterns.
من بۆ تۆ قەیسی سیا ستارەم
Min bo to Qeysî sya sitarem
Die Luft deines Hochlandes ist (kalt) geworden,
هەوای کوێستانت وابۆ بووەوە
Heway kwêstanit wabo buwewe
welch ein Jammer, dass du mich vergessen hast.
حەیفت کرد منت لەبیر چووەوە
Heyifit kird minit lebîr çuwewe
🔁 Refrain
O Kerze meiner Nächte, o Kerze meiner Nächte,
هەی شەمی شەوان، هەی شەمی شەوان
Hey şemî şewan, hey şemî şewan
o strahlende Kerze, Kronleuchter meiner Nächte.
هەی شەمی بە شەوق چل چرای شەوان
Hey şemî be şewq çil çiray şewan
O mein Leben, o meine fließende Seele,
هەی ژیانی من هەی ڕۆحی ڕەوان
Hey jiyanî min hey rohî rewan
o Augapfel meiner schlaflosen Augen.
هەی گلێنەکەی دییەی بێ خەوان
Hey gilênekey dîyey bê xewan
1Flamme und Falter (Şem & Perwane)
Şem ist der Name der Geliebten und zugleich „Kerze“: Lichtquelle, Schönheit und Zerstörerin. Das Ich ist der Perwane (Falter) mit verbrannten Flügeln (per sûtawî to) – Sinnbild totaler, selbstzerstörerischer Hingabe.
2Kulturelle Verwurzelung (Caf)
„Hey rûnakayî reşmalanî Caf“ – o Licht der schwarzen Zelte (Reşmal) der Caf. Welî Dêwane war ein Dichter der Nomaden; die Geliebte erhellt das dunkle Leben in den Bergen.
3Das Motiv des „Qeys“ (Majnun)
„Qeysî sya sitarem“ – der Qeys (Majnun) unter einem schwarzen Stern. Der Dichter stellt sich in die Reihe der „Verrückten vor Liebe“, deren Schicksal vom Unglück gezeichnet ist.
4Die Klage über die Vergesslichkeit
Die Natur (das Hochland/kwêstan) hat sich gewandelt, die Geliebte hat vergessen. Das Wort heyif (welch ein Jammer) drückt das tiefe Bedauern über den verlorenen Bund aus.
★Fazit
Qadir Kaban singt „Hey Şemî Şewan“ mit einer Ehrfurcht, die fast wie eine religiöse Hymne an die Liebe wirkt – und hält das literarische Erbe der Caf-Region bis heute lebendig.
