🔁 Refrain
Ach, Gelawêj führt Krieg mit ihren Blicken,
ئای لە گەلاوێژ بە چاو شەڕ دەکا
Ay le gelawêj be çaw şer deka
sie beansprucht das Reich mir gegenüber – mein Herz.
داوای موڵکەکەی بەرانبەر ئەکا
Daway mulkekey beranber eka
Zwischen uns liegen sieben Bergketten, sieben Gipfel,
کەوتووەتە بەینمان شەدە حەو کەش و حەو کۆ
Kewtuwete beyniman şede hew keş û hew ko
nur der Nordwind, mein Schatz, kann mich zu dir bringen.
مەگەر بای شەماڵ ئازیز بمگەینێ بە تۆ
Meger bay şemal azîz bimgeynê be to
Ach, Gelawêj – ach, Gelawêj.
ئۆه لە گەلاوێژ ئۆه لە گەلاوێژ
Oh le gelawêj oh le gelawêj
🔁 Refrain
Ach, Gelawêj führt Krieg mit ihren Blicken,
ئای لە گەلاوێژ بە چاو شەڕ دەکا
Ay le gelawêj be çaw şer deka
sie beansprucht das Reich mir gegenüber – mein Herz.
داوای موڵکەکەی بەرانبەر ئەکا
Daway mulkekey beranber eka
Zwischen uns liegen sieben Bergketten, sieben Gipfel,
کەوتووەتە بەینمان شەدە حەو کەش و حەو کۆ
Kewtuwete beyniman şede hew keş û hew ko
nur der Nordwind, mein Schatz, kann mich zu dir bringen.
مەگەر بای شەماڵ ئازیز بمگەینێ بە تۆ
Meger bay şemal azîz bimgeynê be to
Ach, Gelawêj – ach, Gelawêj.
ئۆه لە گەلاوێژ ئۆه لە گەلاوێژ
Oh le gelawêj oh le gelawêj
Strophe 2 · Das keck getragene Käppchen
Immer wenn du dein Käppchen so keck und schräg aufsetzt,
هەر وەخت تاقییەکەت کەژێ کەج مەنی وە سەر
Her wext taqîyeket kejê kec menî we ser
zieh ich wie ein Heimatloser hinaus in die weite Ebene.
منیش وەک عەواڵ ئازیز دەشت ئەگرمە بەر
Minîş wek ’ewal azîz deşt egirme ber
🔁 Refrain
Ach, Gelawêj führt Krieg mit ihren Blicken,
ئای لە گەلاوێژ بە چاو شەڕ دەکا
Ay le gelawêj be çaw şer deka
sie beansprucht das Reich mir gegenüber – mein Herz.
داوای موڵکەکەی بەرانبەر ئەکا
Daway mulkekey beranber eka
Zwischen uns liegen sieben Bergketten, sieben Gipfel,
کەوتووەتە بەینمان شەدە حەو کەش و حەو کۆ
Kewtuwete beyniman şede hew keş û hew ko
nur der Nordwind, mein Schatz, kann mich zu dir bringen.
مەگەر بای شەماڵ ئازیز بمگەینێ بە تۆ
Meger bay şemal azîz bimgeynê be to
Ach, Gelawêj – ach, Gelawêj.
ئۆه لە گەلاوێژ ئۆه لە گەلاوێژ
Oh le gelawêj oh le gelawêj
Strophe 3 · Die winkenden Augen
Komm doch näher, du Schöne mit den winkenden Augen,
لا کەرە لاوە کەژێ چاو بە ئیشارە
La kere lawe kejê çaw be îşare
damit unsere alte Sehnsucht, mein Schatz, neu erwacht.
با تازە کەرمێ ئازیز مەیلی دووبارە
Ba taze kermê azîz meylî dûbare
🔁 Refrain
Ach, Gelawêj führt Krieg mit ihren Blicken,
ئای لە گەلاوێژ بە چاو شەڕ دەکا
Ay le gelawêj be çaw şer deka
sie beansprucht das Reich mir gegenüber – mein Herz.
داوای موڵکەکەی بەرانبەر ئەکا
Daway mulkekey beranber eka
Zwischen uns liegen sieben Bergketten, sieben Gipfel,
کەوتووەتە بەینمان شەدە حەو کەش و حەو کۆ
Kewtuwete beyniman şede hew keş û hew ko
nur der Nordwind, mein Schatz, kann mich zu dir bringen.
مەگەر بای شەماڵ ئازیز بمگەینێ بە تۆ
Meger bay şemal azîz bimgeynê be to
Ach, Gelawêj – ach, Gelawêj.
ئۆه لە گەلاوێژ ئۆه لە گەلاوێژ
Oh le gelawêj oh le gelawêj
1Der Einfluss des Hawrami/Erdelanî
Kamandi war ein Meister darin, die Brücke zwischen dem Hawrami (einer älteren, literarischen Sprache Kurdistans) und dem Sorani-Dialekt von Sanandaj (Erdelanî) zu schlagen. Wörter wie weşen (schön/angenehm) statt xoş oder çeney (so sehr wie) stammen direkt aus dem Hawrami und geben dem Lied eine altertümliche, fast königliche Würde – wie ein Gedicht aus einem alten Diwan.
2Visuelle Poesie – der Maler-Sänger
Da Kamandi auch ein bedeutender Maler war, singt er mit starkem Fokus auf visuelle Details. Das schräg gesetzte Käppchen (taqîye) wird zu einem filmreifen Moment: Die kurdische Frau erscheint nicht passiv, sondern stolz und kokett. Die „sieben Gipfel“ (hew keş û hew ko) erzeugen ein Gefühl von Weite und schmerzhafter Distanz – man spürt die geografische Barriere Kurdistans.
3Das Thema der Isolation
Der Liebende wird als ’ewal (Heimatloser, Fremder) dargestellt, der in die deşt (Ebene, Wüste) flieht. Ein zentrales Motiv in Kamandis Kunst: Der Liebende ist ein Außenseiter der Gesellschaft. Wenn die Liebe scheitert oder die Distanz zu groß wird, bleibt nur die Flucht in die Einsamkeit der Natur.
4Musikalische Stimmung
Kamandi war für seine Zusammenarbeit mit Orchestern bekannt. Seine Version wird von sanften Streichern und einer Flöte getragen, die den bay şemal (Nordwind) imitiert. Er singt „Ay le Gelawêj“ weniger als Aufforderung zum Tanz, sondern als eine Erzählung über Sehnsucht.
5Wer ist „Gelawêj“?
Für Kamandi ist Gelawêj nicht nur eine Frau. In der kurdischen Mythologie ist Gelawêj (der Stern Sirius) jener Stern, der die sommerliche Hitze bricht. So wird das Lied zur Hymne auf die Hoffnung: Wie Gelawêj das Ende des heißen Sommers ankündigt, soll die Geliebte das Ende des brennenden Trennungsschmerzes einläuten.
★Fazit
Wenn Abas Kamandi „Ay le Gelawêj“ singt, wird es zu einem Kulturgut der Region Erdelan – eine Hommage an die kurdische Frau, die stolze Landschaft und die tiefe Verbindung zwischen Mensch und Natur. Es ist die sanfte, würdevolle Seite der kurdischen Musikgeschichte. Abas Kamandi (1952–2014) aus Sine war Sänger, Maler, Dichter, Dramatiker und Regisseur.
