Ein Klassiker der kurdischen Folklore, beliebt in Mukriyan und bei den Gorani-Sprechern: archaischer Hewramî-Dialekt in den Strophen, dazu eine Melodie für den Reigentanz. Nasir Rezazi, Meister im Vereinen regionaler Dialekte und Stile, verleiht dem Stück Lebensfreude und Tiefe – Kosenamen aus der Natur und klassische Metaphern der Sehnsucht. Kleingedruckt: Hawar-Umschrift.
Strophe 1 · Spiegel-Antlitz
Erhaben bist du, hochgewachsen, du duftende Melone [Şemame] am hohen Zweig.
بەرزی بەرزی بەرزی شەمامە و سەری تەرزی
Berzî berzî berzî şemamew serî terzî
Ich griff nach deiner Hand, sie zitterte zart wie eine unreife Quitte.
دەسم برد بۆ دەسی وەک کاڵە بەی ئەلەرزی
Desim bird bo desî wek kale bey elerzî
O, bring mir den Brief herbei, o du mit dem spiegelgleichen Antlitz.
ئەرێ ماوەرۆ نامەی وەی وەی جام جەمینەکەم
Erê mawero namey wey wey cam cemînekem
Du bist das Augenlicht meiner Welt und meines Glaubens, o mein Glaube.
ئەرێ دیدەی دنیا و دین وەی وەی دنیا و دینەکەم
Erê dîdey dinyaw dîn wey wey dinyaw dînekem
Strophe 2 · Die Pfeile der Blicke
Wahrlich, mein Innerstes ist durch die Blicke [Pfeile] in Stücke gerissen.
ئەرێ دەروون وە مەودای هاوار خەدەنگ ڕێش کەردەن
Erê derûn we mewday hawar xedeng rêş kerden
Die Wurzeln meiner Geduld, o Teure, sind gänzlich herausgerissen worden.
ئەرێ ڕیشەی سەبووریم ئازیز تاتاکێش کەردەن
Erê rîşey sebûrîm azîz tatakêş kerden
Erhaben bist du, hochgewachsen, du duftende Melone [Şemame] am hohen Zweig.
بەرزی بەرزی بەرزی شەمامە و سەری تەرزی
Berzî berzî berzî şemamew serî terzî
Ich griff nach deiner Hand, sie zitterte zart wie eine unreife Quitte.
دەسم برد بۆ دەسی وەک کاڵە بەی ئەلەرزی
Desim bird bo desî wek kale bey elerzî
Strophe 3 · Der Kieselstein am Gebetsplatz
O Gott, warum hast du mich nicht zum Kieselstein an ihrem Gebetsplatz gemacht?
ئەی خوا چی نەکەردام وەی وەی تەوەنوو نماکێش
Ey xwa çî nekerdam wey wey tewenû nimakêş
Damit ich jeden Tag ihre Stirn küssen könnte, wenn sie sich zum Gebet neigt.
ئەی گرد ڕۆ ماچ کەرام نێوچەماکێش وەی وەی نێوچەماکێش
Ey gird ro maç keram nêwçemakêş wey wey nêwçemakêş
Erhaben bist du, hochgewachsen, du duftende Melone [Şemame] am hohen Zweig.
بەرزی بەرزی بەرزی شەمامە و سەری تەرزی
Berzî berzî berzî şemamew serî terzî
Ich griff nach deiner Hand, sie zitterte zart wie eine unreife Quitte.
دەسم برد بۆ دەسی وەک کاڵە بەی ئەلەرزی
Desim bird bo desî wek kale bey elerzî
Strophe 4 · Der Mond hinter der Wolke
Sie blickte aus dem Winkel des schwarzen Zeltes [Siyamal] hervor.
ئەی گۆشەی سیاماڵ وەی وەی هوردا و دیاوە
Ey goşey syamal wey wey hurdaw dyawe
Sie schaute heraus aus der Ecke des Zeltes, o meine Teure.
ئەی گۆشەی سیاماڵ ئازیز هوردا و دیاوە
Ey goşey syamal azîz hurdaw dyawe
Gleich dem Mond, der aus einer schwarzen Wolke hervorbricht.
ئەرێ چون مانگ لە گۆشەی ئازیز هەورە سیاوە
Erê çun mang le goşey azîz hewre syawe
Erhaben bist du, hochgewachsen, du duftende Melone [Şemame] am hohen Zweig.
بەرزی بەرزی بەرزی شەمامە و سەری تەرزی
Berzî berzî berzî şemamew serî terzî
Ich griff nach deiner Hand, sie zitterte zart wie eine unreife Quitte.
دەسم برد بۆ دەسی وەک کاڵە بەی ئەلەرزی
Desim bird bo desî wek kale bey elerzî
1Die Natur als Arsenal der Schönheit
Die Duftmelone (şemame) am „hohen Zweig“ steht für Jugend, vollendete Form und Unerreichbarkeit (berzî); die unreife Quitte (kale bey) für die zitternde Zartheit der Hand – jugendliche Unschuld und Aufregung.
2Sakrale Erotik: der Kieselstein
Die kühnste Metapher: Der Liebende möchte der Stein sein, den die Stirn der Betenden berührt – die religiöse Handlung der Frau wird zum rituellen „Kuss“. Die Liebe wird zur eigentlichen Religion des Dichters.
3Das Siyamal
Das schwarze Ziegenhaar-Zelt verankert das Lied in der nomadischen Lebensweise; der Vergleich der Herausblickenden mit dem Mond hinter schwarzer Wolke nutzt die Dunkelheit als Kontrast für die Reinheit ihres Gesichts.
4Die Pfeile (Xedeng)
Die Blicke der Geliebten als tödliche Waffen; das „Herausreißen der Wurzeln der Geduld“ zeigt die totale emotionale Erschöpfung – der Liebende ist wehrlos ausgeliefert.
5Dinya û Dîn
„Meine Welt und mein Glaube“: Die Geliebte wird über alle irdischen und himmlischen Gesetze gestellt – der einzige Fixpunkt von Leben und Moral.
6Rezazis Interpretation
Die Energie der Berge: kräftige Stimme, akzentuierte Hewramî-Aussprache, archaische Würde – eine kraftvolle Feier der kurdischen Identität.
7Fazit
Eine Hymne an die Schönheit als lebenspendende und zerstörerische Macht: Liebe in der kurdischen Tradition als religiöse Verehrung – die Geliebte als Mond, um den alles kreist.
