Im Passiv rückt das Objekt nach vorn und wird zum Subjekt. Sorani braucht dafür kein Hilfsverb: An die Verbwurzel tritt das Kennzeichen رێ (Präsens) oder را (Vergangenheit). Wer handelt, steht mit لەلایەن … ـەوە.
6 Formen von نووسین12 Verben mit Passivstamm12 typische Sätze10 Übungen
Diese Seite gibt den Überblick. Alle Personen in allen fünf Zeitformen, mit Verneinung und unregelmäßigen Verben: Passiv (Indikativ) im Detail →
Wozu Passiv? Wenn der Handelnde (Agens) unwichtig, unbekannt oder bewusst ausgeblendet ist. Aktiv: „Der Lehrer schreibt den Brief.“ Passiv: „Der Brief wird (vom Lehrer) geschrieben.“ Das Sorani-Passiv ist regelmäßig: Wer das Schema einmal verstanden hat, kann jedes transitive Verb ins Passiv setzen. Intransitive Verben wie „kommen“ haben kein Passiv.
بۆچی بکەرنادیار (Passiv) بەکاردەهێنین؟کاتێک بکەر (ئەنجامدەر) گرنگ نەبێت، نەزانراو بێت، یان بە مەبەست بشاردرێتەوە.باری کارا (Aktiv): «مامۆستاکە نامەکە دەنووسێت.»باری نادیار (Passiv): «نامەکە (لە لایەن مامۆستاکەوە) دەنووسرێت.»باری نادیار لە سۆرانییدا ڕێسایەکی ڕێک و پێکی هەیە؛ هەر کەسێک جارێک لە شێوازەکە تێبگات، دەتوانێت هەموو کردارێکی تێپەڕ (Transitive) بکات بە نادیار.
Farben im Kurdischen: Vorsilbe rot, Passivkennzeichen blau, Personalendung grün unterstrichen, Agens gepunktet unterstrichen. Mit hören Sie den Satz oder die Form.
Merksatz Das Objekt des Aktivsatzes wird im Passiv zum Subjekt, das Verb bekommt das Passivkennzeichen. Der Handelnde fällt weg oder steht mit لەلایەن … ـەوە.
مامۆستا پەرتووکەکە دەنووسێت.
mamosta pertûkeke denûsêt.Der Lehrer schreibt das Buch.پەرتووکەکە لەلایەن مامۆستاوە دەنووسرێت.
pertûkeke (lelayen mamosta-we) denûsrêt.Das Buch wird (vom Lehrer) geschrieben.پۆلیس دزەکەی گرت.
polîs dize-key girt.Die Polizei fasste den Dieb.دزەکە لەلایەن پۆلیسەوە گیرا.
dizeke (lelayen polîs-ewe) gîra.Der Dieb wurde (von der Polizei) gefasst.من ماڵەکەم کڕی.
min malleke-m kirrî.Ich kaufte das Haus.ماڵەکە لەلایەن منەوە کڕدرا.
malleke (lelayen min-ewe) kirrdira.Das Haus wurde (von mir) gekauft.Merksatz Sorani bildet das Passiv ohne Hilfsverb. An die Verbwurzel tritt im Präsens رێ, in der Vergangenheit را. Danach wird konjugiert wie bei einem intransitiven Verb.
Präsens: دە + Verbwurzel + رێ + Personalendung
Vergangenheit: Verbwurzel + را (+ و im Perfekt, + بوو im Plusquamperfekt) + Personalendung
| Zeitform | Sorani | Umschrift | Deutsch |
|---|---|---|---|
| Präsens | دەنووسرێت | denûsrêt | es wird geschrieben |
| Präteritum | نووسرا | nûsra | es wurde geschrieben |
| Perfekt | نووسراوە | nûsrawe | es ist geschrieben worden |
| Plusquamperfekt | نووس‍‍رابوو | nûsrabû | es war geschrieben worden |
| Konjunktiv | ب‍‍نووس‍‍رێ‍‍ت | binûsrêt | (dass) es geschrieben werde |
| Futur (Kontext) | دەنووسرێت | denûsrêt | es wird geschrieben werden |
Ein eigenes Futur gibt es nicht: Das Präsens mit einer Zeitangabe drückt die Zukunft aus. Alle Personen und die Verneinung finden Sie auf der Seite Passiv (Indikativ).
Merksatz An die Verbwurzel tritt ر. Daran hängen die Endungen wie bei einem intransitiven Verb. Einige häufige Verben haben einen eigenen Stamm, etwa کردن → کر- und گرتن → گیر-.
| Verb (Aktiv) | Vergangenheitsstamm | Passivstamm | Präsens-Passiv |
|---|---|---|---|
| schreiben نووسین | نووسی- | نووسر- | دەنووسرێت |
| lesen خوێندنەوە | خوێند- | خوێندر- | دەخوێندرێ‍‍ت‍‍ەوە |
| sagen وتن | وت- | وتر- | دەوت‍‍رێ‍‍ت |
| essen خواردن | خوارد- | خور- | دەخورێ‍‍ت |
| sehen بینین | بینی- | بینر- | دەبین‍‍رێ‍‍ت |
| tun کردن | کرد- | کر- | دەکرێت |
| geben دان | دا- | در- | دەدرێ‍‍ت |
| nehmen / fassen گرتن | گرت- | گیر- | دەگیرێ‍‍ت |
| finden دۆزینەوە | دۆزی- | دۆزر- | دەدۆزرێ‍‍ت‍‍ەوە |
| öffnen کردنەوە | کرد- | کر- | دەکرێتەوە |
| schließen داخستن | داخست- | داخر- | دادەخ‍‍رێ‍‍ت |
| drucken چاپکردن | چاپ کرد- | چاپ کر- | چاپ دەکرێت |
Zusammengesetzte Verben (Nomen + کردن): Das Nomen bleibt unverändert, nur کردن steht im Passiv: چاپ دەکرێت (es wird gedruckt).
Merksatz Was im Deutschen mit „von“ oder „durch“ angeschlossen wird, steht im Sorani zwischen لەلایەن und ـەوە (wörtlich „seitens … her“).
لەلایەن + Agens + ـەوە
| Deutsch | Sorani |
|---|---|
| vom Lehrer | لەلایەن مامۆستاوە |
| von der Polizei | لەلایەن پۆلیسەوە |
| von uns | لەلایەن ئێمەوە |
| von der Regierung | لەلایەن حکومەتەوە |
| vom Volk | لەلایەن گەلەوە |
Wie im Deutschen fällt der Agens weg, wenn er unwichtig oder unbekannt ist: دزەکە گیرا (Der Dieb wurde gefasst).
Merksatz Der Vorgang steht im Präsens-Passiv: دەنووسرێت. Den Zustand bildet das Passivpartizip auf راو mit der kurzen Endung von bûn, ـە: نووسراوە.
| Deutsch (Vorgang oder Zustand) | Sorani |
|---|---|
| Die Tür wird geöffnet. (Vorgang) | دەرگاکە دەکرێتەوە. |
| Die Tür ist geöffnet. (Zustand) | دەرگاکە ک‍‍راوەتەوە. |
| Das Buch wird geschrieben. (Vorgang) | پەرتووکەکە دەنووسرێت. |
| Das Buch ist geschrieben. (Zustand) | پەرتووکەکە نووسراوە. |
| Das Haus wird verkauft. (Vorgang) | ماڵەکە دەفرۆش‍‍رێ‍‍ت. |
| Das Haus ist verkauft. (Zustand) | ماڵەکە فرۆش‍‍راوە. |
Dieselbe Form ist zugleich das Perfekt: نووسراوە heißt „ist geschrieben“ oder „ist geschrieben worden“. Der Zusammenhang entscheidet.
Merksatz Einzahl endet im Präsens auf ـێت, Mehrzahl auf ـێن: منداڵەکان بانگ دەکرێن.
| Deutsch | Sorani-Passiv |
|---|---|
| Die Tür wird geöffnet. | دەرگاکە دەکرێتەوە. |
| Das Geld wurde gestohlen. | پارەکە دزرا. |
| Das Auto wird repariert. | ئۆتۆمبیلەکە چاک دەکرێتەوە. |
| Das Newroz-Fest wird gefeiert. | جێژنی نەورۆز دەگیرێ‍‍ت. |
| Der Brief wurde geschickt. | نامەکە نێردرا. |
| Das Buch wird übersetzt. | پەرتووکەکە وەردەگێڕدرێ‍‍ت. |
| Die Schule wird gebaut. | خوێندنگاکە دروست دەکرێت. |
| Der Vertrag wurde unterschrieben. | گرێبەستەکە واژۆ کرا. |
| Die Wahrheit wird gefunden. | ڕاستی دەدۆزرێ‍‍ت‍‍ەوە. |
| Das Wasser wird gekocht. | ئاوەکە دەکوڵێن‍‍رێ‍‍ت. |
| Die Fenster werden geputzt. | پەنجەرەکان دەشۆردرێ‍‍ن. |
| Die Kinder werden gerufen. | منداڵەکان بانگ دەکرێن. |
Diese vier Fehler passieren beim Passiv am häufigsten. Die durchgestrichene Form mit ✗ ist falsch, die Form mit ✓ ist richtig.
Steht das Objekt vorn, braucht das Verb das Kennzeichen رێ. Sonst heißt der Satz „Das Buch schreibt“.
Falsch: پەرتووکەکە دەنووسێت. für „Das Buch wird geschrieben.“Richtig: پەرتووکەکە دەنووسرێت.
لەلایەن und ـەوە gehören zusammen und umschließen den Agens.
Falsch: لەلایەن پۆلیسRichtig: لەلایەن پۆلیسەوە
Für „die Tür ist geöffnet“ (Zustand) steht das Partizip mit ـە, nicht das Präsens.
Falsch: دەرگاکە دەکرێتەوە. für „Die Tür ist geöffnet.“Richtig: دەرگاکە ک‍‍راوەتەوە.
را gehört in die Vergangenheit: نووسرا heißt „es wurde geschrieben“. Für die Gegenwart steht دە … رێ.
Falsch: نووسرا für „es wird geschrieben“Richtig: دەنووسرێت
Zehn Aufgaben zu allen Abschnitten. Sie sehen sofort, ob Ihre Antwort stimmt, und warum. Jede Aufgabe zählt beim ersten Versuch.
Punkte: 0 von 13
| Form | Bildung | Beispiel | Deutsch |
|---|---|---|---|
| Präsens | دە + Wurzel + رێ + Endung | دەنووسرێت | es wird geschrieben |
| Präteritum | Wurzel + را + Endung | نووسرا | es wurde geschrieben |
| Perfekt, Zustand | Wurzel + راو + Endung | نووسراوە | es ist geschrieben (worden) |
| Plusquamperfekt | Wurzel + را + بوو | نووس‍‍رابوو | es war geschrieben worden |
| Konjunktiv | ب + Wurzel + رێ + Endung | ب‍‍نووس‍‍رێ‍‍ت | dass es geschrieben werde |
| Agens | لەلایەن + Agens + ـەوە | لەلایەن پۆلیسەوە | von der Polizei |
| Nomen + Verb | Nomen bleibt, کردن → کر- | چاپ دەکرێت | es wird gedruckt |
Passiv heißt: Das Objekt rückt nach vorn. Hängen Sie رێ (Präsens) oder را (Vergangenheit) an die Verbwurzel, und nennen Sie den Handelnden, wenn nötig, mit لەلایەن … ـەوە.
Nutze diese Seite als Baustein im Sorani-Lernweg: erst verstehen, dann üben, anschließend mit Karteikarten und Beispielsätzen wiederholen.
