Diese Seite gibt Ihnen Werkzeuge, keine Meinung. Sie sollen selbst entscheiden können, was glaubwürdig ist und was manipulativ.
Falschnachrichten, Schuldzuweisungen und angebliches Geheimwissen greifen die Demokratie an. Hier finden Sie sechs typische Muster, einen Faktencheck in fünf Schritten, Werkzeuge zum Prüfen und ein Quiz.
ئەم لاپەڕەیە ئامراز دەداتە دەستت، نەک بۆچوون. ئامانج ئەوەیە تۆ خۆت بڕیار بدەیت — کێ باوەڕ دەدرێ پێی و کێ ناتوانێت ڕاستی نیشان بدات. هیچ کەس بۆ تۆ بیر ناکاتەوە — بەڵام ئامرازی باش یارمەتیت دەدات.
Die Medien lügen alle. Nur ich sage dir die echte Wahrheit.
Warum verdächtig? Echte Information lädt zum Prüfen ein. Wer verlangt, nur ihm zu glauben, schafft Abhängigkeit statt Verständnis. Demokratie lebt von vielen Stimmen, auch kritischen.
شێوازی یەکەم: «هەموو میدیاکان درۆ دەکەن، تەنیا من ڕاستی دەڵێم». واتە تەنیا باوەڕ بەو بکە. ئەمە پێچەوانەی دیموکراسییە، کە لەسەر دەنگی جۆراوجۆر دامەزراوە.
Eine kleine Gruppe Mächtiger zieht die Strippen. Regierungen, Wirtschaft: alles nur Show.
Warum verdächtig? Macht ist verteilt auf Parlamente, Gerichte, Presse, Wahlen und Wissenschaft. Wer behauptet, alles werde von einer Hand gesteuert, übersieht, wie Demokratien tatsächlich funktionieren.
شێوازی دووەم: «دەستەی نهێنی». لە ڕاستیدا دەسەڵات لە دیموکراسیدا دابەش کراوە: پەرلەمان، دادگا، ڕۆژنامەگەری، هەڵبژاردن.
An allem sind „die Juden“, „die Flüchtlinge“ oder „die Ausländer“ schuld.
Warum verdächtig? Eine ganze Gruppe wird für schwierige gesellschaftliche Probleme verantwortlich gemacht. Das ist der Kern von Antisemitismus, Rassismus und Hetze und kann in Deutschland als Volksverhetzung strafbar sein (§ 130 StGB).
شێوازی سێیەم: «قوربانیی گوناه». گرووپێکی تەواو — جوولەکە، پەنابەر، بیانی — بە تاوانبار دادەنرێن. ئەمە ڕەگەزپەرستی و دژایەتیی جوولەکەیە و لە ئەڵمانیا دەکرێ سزای یاسایی هەبێت.
Wenn wir jetzt nicht handeln, ist alles verloren. Morgen bricht das System zusammen.
Warum verdächtig? Angst lähmt das Denken. Botschaften wie „Sofort handeln!“ sollen das Prüfen überspringen. Wer emotional unter Druck setzt, will Gefolgschaft, keine Diskussion.
شێوازی چوارەم: «کۆتایی دێت». ترس بیرکردنەوە پەک دەخات. ئەوەی پاڵت پێوە دەنێت بە پەلە کار بکەیت، نایەوێت کات بۆ پرسیار بمێنێتەوە.
Corona, Klimawandel, Migration: alles ein Plan. Zufälle gibt es nicht.
Warum verdächtig? Die Welt ist unordentlich: Zufälle, Fehler, widersprüchliche Interessen. Wer alles in ein einziges Schema presst, vereinfacht so stark, dass die Wahrheit verloren geht.
شێوازی پێنجەم: «هەموو شت پێکەوە بەستراوە». جیهانی ڕاستەقینە ساکار نییە: ڕێکەوت و هەڵە هەن. ئەوەی هەموو شت دەکاتە یەک پلان، ڕاستی ون دەکات.
Studien haben das längst bewiesen, aber sie werden zurückgehalten und gelöscht.
Warum verdächtig? Wissenschaft arbeitet öffentlich. Wer sich auf Studien beruft, die niemand finden kann, belegt nichts. Fragen Sie immer: Wer hat das wo veröffentlicht?
شێوازی شەشەم: «زانیاریی نهێنی». زانست بە ئاشکرا کار دەکات. ئەوەی پشت بە توێژینەوەیەک دەبەستێت کە کەس نایدۆزێتەوە، هیچ ناسەلمێنێت.
Bevor Sie etwas glauben oder weiterleiten: Gehen Sie diese fünf Fragen durch. Das dauert meist nur wenige Minuten.
Prüfen Sie die Quelle: eine bekannte Redaktion wie Tagesschau, FAZ oder taz, ein Forschungsinstitut oder ein anonymer Telegram-Kanal?
سەرچاوە بپشکنە: دەزگایەکی هەواڵی ناسراو، پەیمانگایەکی توێژینەوە، یاخود کەناڵێکی نەناسراو لە تەلیگرام؟
Heißt es „eine Studie zeigt …“: Wo ist diese Studie? Wer hat sie wann veröffentlicht? Finden Sie den Originaltext?
سەرچاوەی سەرچاوەکە بدۆزەرەوە. توێژینەوەیەکی ڕاستەقینە هەیە یان تەنیا قسەیە؟
Seriöse Nachrichten bestätigen mehrere Seiten unabhängig voneinander. „Enthüllt“ nur ein einziger Kanal etwas, ist Vorsicht angebracht.
ئەگەر تەنیا یەک کەناڵ شتێک «ئاشکرا دەکات» و کەسی دیکە دووپاتی ناکاتەوە — وریایی.
Wut, Angst, Empörung stehen am Anfang vieler Falschnachrichten. Atmen Sie durch und prüfen Sie erst dann.
دەیەوێت چ هەستێکت لا دروست بکات؟ تووڕەیی، ترس، ناڕەزایی؟ سەرەتا هەناسە بدە و دواتر بپشکنە.
Correctiv, Mimikama, der dpa-Faktencheck und der ARD-Faktenfinder prüfen verbreitete Falschnachrichten, oft schon nach kurzer Zeit.
سەیری ماڵپەڕە تایبەتەکانی پشکنینی ڕاستی بکە: Correctiv, Mimikama, dpa-Faktencheck.
Gemeinnützige Recherche-Redaktion mit regelmäßigen Faktenchecks zu Politik, Migration und Gesundheit.
Verein aus Österreich, prüft Falschmeldungen aus sozialen Medien, WhatsApp und Telegram.
Faktenprüfung der Deutschen Presse-Agentur.
Faktencheck-Team der Tagesschau, besonders zu aktuellen Themen, Kriegen und Wahlen.
Mit Google Lens oder einer anderen Bildersuche prüfen, ob ein Foto schon früher in anderem Zusammenhang erschienen ist. Alte Bilder in neuem Zusammenhang sind ein häufiger Trick.
Acht Fragen, eine nach der anderen. Die Antworten werden jedes Mal neu gemischt.
Kritisch denken heißt nicht, alles abzulehnen, sondern selbst zu prüfen und dann zu urteilen. Auch Kritik an Politik, Medien oder Wissenschaft ist berechtigt, solange sie auf Quellen beruht und nicht auf Vermutungen. Eine eigene Meinung zu bilden und zu äußern ist ein Recht, das Art. 5 GG schützt, und eine Fähigkeit, die man üben kann.
ئەم لاپەڕەیە هیچ بیروڕایەک بەسەر تۆدا ناسەپێنێت. تۆ خۆت بڕیار دەدەیت، بەچی باوەڕ دەکەیت. ڕەخنە لە ڕامیار، میدیا یاخود زانست ڕەوایە — ئەگەر لەسەر سەرچاوە دامەزراوبێت، نەک لەسەر گومان. ئەم ئازادی بیروڕاپێدان لە ماددەی 5ی یاسای بنەڕەتیدا پارێزراوە.
Gerät ein Familienmitglied oder eine Freundin in Verschwörungserzählungen oder extreme Ideologien, müssen Sie das nicht allein tragen. Diese Stellen sind bundesweit erreichbar, kostenlos und vertraulich.
Ausstiegshilfe für Menschen aus der rechtsextremen Szene und für ihre Angehörigen.
یارمەتی بۆ دەرچوون لە دەوروبەری ڕاستڕەوی توندڕەو، بۆ خۆیان و بۆ خێزانەکانیان.
Beratung für Angehörige von Menschen mit verschwörungsideologischem Weltbild, telefonisch und online.
ڕاوێژ بۆ خێزانی ئەو کەسانەی باوەڕیان بە چیرۆکی پیلانگێڕی هێناوە، بە تەلەفۆن و ئۆنلاین.
Netzwerk mit Beratungsstellen in jedem Bundesland, bei rechter Gewalt, Hetze und Übergriffen.
تۆڕێکی نیشتمانی: لە هەموو هەرێمێکی ئەڵمانیا ناوەندی ڕاوێژ هەیە.
Hilfe bei Hass im Netz und digitaler Gewalt: Beratung und rechtliche Unterstützung.
یارمەتی دژی ڕق و توندوتیژیی ئۆنلاین: ڕاوێژ و پاڵپشتیی یاسایی.
Meldestelle und Beratung bei antisemitischen Vorfällen.
شوێنی ڕاپۆرتکردن و ڕاوێژ لە ڕووداوەکانی دژایەتیی جوولەکە.
Wenn Konflikte mit Angehörigen belasten: kostenlos, anonym, rund um die Uhr.
قسەکردن کاتێک ناکۆکی لەگەڵ خزمان قورس دەبێت: خۆڕایی، بێناو، شەو و ڕۆژ.
Wichtig: Menschen verlassen Verschwörungswelten selten durch Streit. Was hilft: die Beziehung halten, Fragen statt Vorwürfe, Quellen statt Behauptungen und Geduld. Ihre eigene Sicherheit und Gesundheit gehen aber vor. Sie entscheiden, wie viel Nähe Sie aushalten.
Nutze diese Seite als Baustein im Sorani-Lernweg: erst verstehen, dann üben, anschließend mit Karteikarten und Beispielsätzen wiederholen.
