Schauen Sie zuerst das kurze Modul-Video an: vier Begriffe aus dem Labor, die Klammer بەهۆی ... ـەوە, die Logik-Kette und die drei ethischen Leitfragen, Satz für Satz vertont. Das Erklärvideo führt Sie durch die zehn Stationen.
Sprache als Logik-Labor: die Zirkumpositionبەهۆی ... ـەوە, die kausale Kette Grund → Wirkung → Schlussfolgerung, und das ethische Denken in Ursache-Wirkungs-Beziehungen, mit Kausal-Reaktor, Ursache-Wirkungs-Zahnrädern, Bioethik-Baum und Wissenschafts-Essayisten.
Klammer-Regel: Die Zirkumposition umschließt das Wort wie eine Zange, vorne بەهۆی, hinten ـەوە. Beispiel: بەهۆی پێشکەوتنی تەکنەلۆژیاوە = „Aufgrund des Fortschritts der Technik“.
گۆڤاری مۆدۆل · Hören und mitlesen
Die Videos stehen oben auf der Seite. Drei kurdische Texte sind zusätzlich vertont: die drei Leitfragen in Schritt 1, der Sachtext in Schritt 8 und, sobald Sie ihn gebaut haben, der Argumentationsbaum in Schritt 6. Der Hörspieler hebt den gesprochenen Satz hervor.
Schritt 1 · Wortschatz
ناوەندی ڕەوشت · Das Ethik-Zentrum
Drei Wissenschafts-Terminals, drei ethische Leitfragen. Ziehen Sie jeden Fachbegriff in den passenden Bereich: Medizin · Mobilität · Genetik. Klicken Sie die Lautsprecher-Symbole, um die Expertenstimme zu hören.
پزیشکی
Medizin
«ئایا دەکرێت AI بڕیار بدات بۆ ژیانی نەخۆش؟» Kann KI über das Leben von Patienten entscheiden?
گواستنەوە
Mobilität
«کێ بەرپرسە لە کارەسات بێ‌شۆفێر؟» Wer haftet bei einem fahrerlosen Unfall?
بۆماوەییەکان
Genetik
«ئایا دەکرێت DNAی منداڵ گۆڕانکاری تێبکرێت؟» Darf die DNA eines Kindes editiert werden?
6 Fachbegriffe · funktional verteilen.
Zugeordnet: 0 / 6
Schritt 2 · Zirkumposition · Kern
ڕیئاکتۆری هۆکار · Der Kausal-Reaktor
Eine Zirkumposition braucht zwei Klammern: Präfix (rechts, Eingang) + Suffix (links, Ausgang). Nur wenn beide passen, schließt sich der Stromkreis und das Wort verschmilzt zur Kausal-Phrase. Drei Aufgaben.
Präfix?
Eingang · rechts
Reaktor
Suffix?
Ausgang · links
Präfixe · پێشگر
Suffixe · پاشگر
Reaktor leer. Wählen Sie ein Präfix für den rechten Slot.
Phrase 1 / 3 · Erfolge 0
Schritt 3 · Logik-Kette
زنجیرەی هۆکار-دەرئەنجام · Ursache-Wirkung-Linker
Drei Zahnräder in einer Kette: Ursache → Wirkung 1 → Wirkung 2. Setzen Sie die richtigen Konnektoren in die Lücken. Stimmt die Logik, drehen sich die Zahnräder und Energie fließt durch die Kette.
لە ئەنجامی ئەمەدا، نایەکسانی زیاد دەبێت Ungleichheit nimmt zu
[لۆجیک 2]
ئەمەش دەبێتە هۆی لاوازبوونی شوێنی کار Schwächt Arbeitsmarkt
[لۆجیک 1]
بەهۆی پەرەسەندنی AIـەوە، ئوتومات زیاد دەبێت Durch KI-Entwicklung wächst Automation
Vier Sätze, in denen das obligatorische Objekt هۆی fehlt. Wirkungs-Verben wie دەبێتە, بۆتە brauchen هۆی als Objekt-Anker. Klicken Sie die Lücke und wählen Sie das richtige Objekt.
Faustregel: ئەمەش دەبێتە هۆی + Nomen.
Satz 1 / 4 · Erfolge 0
Schritt 5 · Register B1→B2
بەرزکردنەوەی ستایل II · Stil-Upgrade (B1 → B2)
Drei informelle Sätze mit چونکە (weil). Machen Sie sie publikationsreif für ein Fachmagazin · ersetzen Sie چونکە durch eine Nominalisierung mit بەهۆی ... ـەوە.
Tipp: Substantivieren Sie das Verb (-ین/-کردن) und umrahmen Sie es mit بەهۆی ... ـەوە.
Aufgabe 1 / 3 · Erfolge 0
Schritt 6 · Logik-Architektur · Kern
دار-بڕیاری ڕەوشت · Der Bioethik-Entscheidungsbaum
Bauen Sie einen wachsenden Argumentations-Baum zum Thema KI in der Medizin. Vier Ebenen: Stamm (Ursache) → Kausal-Knoten → Konsekutiv-Knoten → ethische Schlussfolgerung. Setzen Sie die richtigen Logik-Gelenke.
پێشکەوتنی تەکنەلۆژیا لە پزیشکیداStamm: Technischer Fortschritt in der Medizin
[1: Kausal-Gelenk · بەهۆی ... ـەوە]
بەهۆی پێشکەوتنی تەکنەلۆژیاوە، نەشتەرگەری وردتر دەبێتEbene 1Durch den Tech-Fortschritt werden Operationen präziser
[2: Konsekutiv-Gelenk · ئەمەش دەبێتە هۆی]
ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی پرسیاری ڕەوشتیEbene 2Dies führt zu ethischen Fragen
[3: Kontrast-Gelenk · بەڵام / لەگەڵ ئەوەشدا]
لەگەڵ ئەوەشدا، بەرپرسیارێتیی پزیشک نابێت لاببرێتEbene 3Dennoch darf die Verantwortung des Arztes nicht entfallen
[4: Konsekutiv · کەواتە]
کەواتە، یاسای ڕەوشت پێویستە لەسەر AIEbene 4Folglich braucht es ethische Gesetze für KI
Drei Sätze haben halbierte Zirkumpositionen: Anfang ist da, das Suffix fehlt. Klicken Sie auf das hervorgehobene Wort am Satzende und wählen Sie das passende Suffix.
Faustregel: بەهۆی ↔ ـەوە · لە ئەنجامی ↔ ـدا.
Satz 1 / 3 · Repariert 0
Schritt 8 · Leseverstehen
پشکنینی ئوتومات · Der Automatisierungs-Check
Im Sachtext zur Automation gibt es positive und negative Folgen. Erkennen Sie die Signal-Wörter (لەلایەکەوە / لەلایەکی ترەوە) und klicken Sie die jeweilige Folge mit dem passenden Marker.
Wählen Sie einen Marker und klicken Sie die passenden Satzteile, 6 insgesamt.
Schritt 9 · Komposita
پزڵی ووشەی AI · Das KI-Vokabel-Puzzle
Fünf moderne Fachbegriffe sind in zwei Steine zerbrochen. Klicken Sie die Bruchstücke nacheinander, um sie zusammenzufügen. Beispiel: زیرەکیی + دەستکرد = زیرەکیی دەستکرد (KI).
[Teil 1][Teil 2]
Tipp: Adjektive stehen oft nach dem Substantiv (Ezafe).
Begriff 1 / 5 · Erfolge 0
Schritt 10 · Portfolio
«زانست و ڕەوشت» · Der Wissenschafts-Essayist
Schreiben Sie einen kurzen Essay zur Wahl. Der Logik-Zähler prüft mind. 3 verschiedene Kausalstrukturen: بەهۆی ... ـەوە · ئەمەش دەبێتە هۆی · لە ئەنجامی ... دا / کەواتە. Bei Erfolg → druckbares PDF „Zanist û Erewşt“.
ئەسسێی زانست و ڕەوشت · Wissenschaft und Ethik
پێشکەوتنی AI لە پزیشکیدا، پرسێکی هەستیاری ئەمڕۆیە.
بەهۆی [نومونە] ـەوە، ...
ئەمەش دەبێتە هۆی ...
لە ئەنجامی [نومونە] دا، / کەواتە ...
Logik-Zähler · Kausalstrukturen
بەهۆی ... ـەوە 0
ئەمەش دەبێتە هۆی 0
لە ئەنجامی / کەواتە 0
Strukturen-Diversität0 / 3
Zanist û Erewşt · زانست و ڕەوشت · B2.1 Portfolio
ئەسسێی زانستی
Badge: ئەندازیاری لۆژیک · Modul 8 · Wissenschaft & Technologie ·
