30 Menschen, deren Namen man in Deutschland kennt, auf Straßenschildern, Geldscheinen oder im Schulbuch. Jeder Steckbrief nennt Lebensdaten, Beruf auf Deutsch und Sorani und einen einfachen Satz zum Mitlernen. Zitate stehen nur dort, wo sie belegt sind, mit Quelle.
1571–1630 · Wissenschaft
Astronom und Mathematiker. Er fand die drei Gesetze, nach denen sich die Planeten um die Sonne bewegen.
کێپلەر یاساکانی جووڵەی هەسارەکانی دۆزییەوە.Kepler entdeckte die Gesetze der Planetenbewegung.
1769–1859 · Wissenschaft
Naturforscher und Weltreisender. Seine Reise durch Süd- und Mittelamerika (1799–1804) machte ihn berühmt. In „Kosmos“ versuchte er, das Wissen seiner Zeit über die Natur zusammenzufassen.
هومبۆڵت بە ئەمریکای باشووردا گەشتی کرد و لە سروشت کۆڵییەوە.Humboldt reiste durch Südamerika und erforschte die Natur.
1777–1855 · Wissenschaft
Einer der bedeutendsten Mathematiker überhaupt, mit grundlegenden Arbeiten zu Zahlentheorie, Geometrie, Statistik und Astronomie. Er lehrte und forschte in Göttingen.
گاوس یەکێک لە گەورەترین بیرکاریزانانی مێژوو بوو.Gauß war einer der größten Mathematiker der Geschichte.
„Die Mathematik ist die Königin der Wissenschaften.“
بیرکاری شاژنی زانستەکانە.
1843–1910 · Wissenschaft
Mitbegründer der Bakteriologie. 1882 entdeckte er den Erreger der Tuberkulose, später den der Cholera. Nobelpreis für Medizin 1905.
کۆخ هۆکاری نەخۆشیی سیلی دۆزییەوە.Koch entdeckte den Erreger der Tuberkulose.
1845–1923 · Wissenschaft
Entdeckte 1895 in Würzburg die Strahlen, die im Deutschen seinen Namen tragen. Dafür erhielt er 1901 den ersten Nobelpreis für Physik. Ein Patent meldete er nicht an.
ڕۆنتگن تیشکی ئێکسی دۆزییەوە.Röntgen entdeckte die Röntgenstrahlen.
1858–1947 · Wissenschaft
Begründer der Quantentheorie. Mit dem planckschen Wirkungsquantum (1900) begann die moderne Physik. Nobelpreis für Physik 1918.
پلانک بە دامەزرێنەری بیردۆزی کوانتەم دەناسرێت.Planck gilt als Vater der Quantentheorie.
„Eine neue wissenschaftliche Wahrheit pflegt sich nicht in der Weise durchzusetzen, dass ihre Gegner überzeugt werden, sondern vielmehr dadurch, dass die Gegner allmählich aussterben.“
ڕاستییەکی زانستیی نوێ بەوە سەرناکەوێت، کە بەرهەڵستکارانی لێی سەرپشک بکرێن، بەڵکو بەوەی کە بەرهەڵستکاران وردە وردە نامێنن.
1879–1955 · Wissenschaft
Entwickelte die spezielle und die allgemeine Relativitätstheorie. Den Nobelpreis für Physik erhielt er 1921 für die Erklärung des photoelektrischen Effekts. 1933 verließ er Deutschland und lebte bis zu seinem Tod in den USA.
ئاینشتاین تیۆریی ڕێژەیی دانا.Einstein entwickelte die Relativitätstheorie.
„Phantasie ist wichtiger als Wissen, denn Wissen ist begrenzt.“
خەیاڵ گرنگترە لە زانیاری، چونکە زانیاری سنووردارە.
„Jedenfalls bin ich überzeugt, dass der nicht würfelt.“
بەهەر شێوە دڵنیام کە ئەو زار ناهاوێت.
1901–1976 · Wissenschaft
Mitbegründer der Quantenmechanik und Entdecker der Unschärferelation. Nobelpreis für Physik 1932.
هایزنبێرگ یەکێک لە دامەزرێنەرانی میکانیکی کوانتەم بوو.Heisenberg war einer der Begründer der Quantenmechanik.
„Was wir beobachten, ist nicht die Natur selbst, sondern Natur, die unserer Art der Fragestellung ausgesetzt ist.“
ئەوەی ئێمە دەیبینین خودی سروشت نییە، بەڵکو ئەو سروشتەیە کە کەوتووەتە بەر شێوازی پرسیارکردنی ئێمە.
1685–1750 · Musik
Komponist des Barock, ab 1723 Thomaskantor in Leipzig. Seine Werke für Orgel, Chor und Orchester gelten bis heute als Grundlage der europäischen Musik.
باخ ئاوازدانەرێکی گەورەی سەردەمی باڕۆک بوو.Bach war ein großer Komponist des Barock.
„Der Zweck aller Musik soll nichts anderes sein als die Ehre Gottes und die Erholung des Gemüts.“
ئامانجی هەموو موزیکێک تەنها شکۆی خودا و پشوودانی دەروونە.
1685–1759 · Musik
Geboren in Halle, wirkte er die meiste Zeit in London. Sein Oratorium „Messiah“ mit dem Halleluja-Chor gehört zu den bekanntesten Werken der Musik.
هێندڵ زۆربەی ژیانی لە لەندەن بەسەربرد.Händel lebte die meiste Zeit seines Lebens in London.
1770–1827 · Musik
Geboren in Bonn, später in Wien. Er verband Klassik und Romantik und komponierte weiter, als er fast völlig taub war. Die Melodie des Schlusschors seiner 9. Sinfonie, der „Ode an die Freude“, ist heute die Europahymne.
بێتهۆڤن سەرەڕای کەڕبوونی، سەمفۆنیای نۆیەمی نووسی.Trotz seiner Taubheit schrieb Beethoven die Neunte Sinfonie.
„Musik ist höhere Offenbarung als alle Weisheit und Philosophie.“
مۆزیک ئاشکراکردنێکی باڵاترە لە هەموو دانایی و فەلسەفەیەک.
1809–1847 · Musik
Komponist, Pianist und Dirigent. 1829 führte er Bachs Matthäus-Passion wieder auf und machte Bach so neu bekannt. 1843 gründete er in Leipzig die erste Musikhochschule Deutschlands.
مێندڵسۆن موزیکی باخی دووبارە ناساندەوە.Mendelssohn machte Bachs Musik wieder bekannt.
„Das, was mir eine Musik ausspricht, die ich liebe, sind mir nicht zu unbestimmte Gedanken, um sie in Worte zu fassen, sondern zu bestimmte.“
ئەو شتەی، کە مۆزیکێک بۆمی دەردەبڕێت، خۆشم دەوێت، بیرۆکەیەک نییە، کە هێندە ناڕوون بێت و نەتوانرێت بە وشە گوزارشتی لێ بکرێت، بەڵکو بیرۆکەیەکە، کە هێندە ورد و دیاریکراوە وشە ناتوانێت پەسەنی بکات.
1810–1856 · Musik
Komponist der Romantik und Musikkritiker. Bekannt sind vor allem seine Klavierstücke und Lieder. Verheiratet mit Clara Schumann.
ڕۆبێرت شوومان گۆرانی و پارچەی پیانۆی زۆری نووسی.Robert Schumann schrieb viele Lieder und Klavierstücke.
1813–1883 · Musik
Veränderte die Oper grundlegend und gründete die Festspiele in Bayreuth. Er ist bis heute umstritten, weil er antisemitische Schriften verfasste.
ڤاگنەر ئۆپێرای زۆر درێژی نووسی.Wagner schrieb sehr lange Opern.
1819–1896 · Musik
Eine der berühmtesten Pianistinnen des 19. Jahrhunderts und selbst Komponistin. Sie trat über sechs Jahrzehnte in ganz Europa auf.
کلارا شوومان یەکێک لە ناودارترین پیانۆژەنەکانی سەدەی نۆزدەیەم بوو.Clara Schumann war eine der berühmtesten Pianistinnen des 19. Jahrhunderts.
1833–1897 · Musik
Komponist der Romantik aus Hamburg, der lange in Wien lebte. Er schrieb vier Sinfonien, Kammermusik und viele Lieder.
برامس چوارهەمین سەمفۆنیای نووسی.Brahms schrieb vier Sinfonien.
1471–1528 · Kunst und Architektur
Maler und Kupferstecher aus Nürnberg und der wichtigste Künstler der deutschen Renaissance. Er reiste nach Italien und brachte dessen Kunst nach Norden.
دیورەر نیگارکێشێکی ناوداری سەردەمی ڕێنیسانس بوو.Dürer war ein berühmter Maler der Renaissance.
„Wahrhaftig steckt die Kunst in der Natur; wer sie heraus kann reißen, der hat sie.“
بە ڕاستی هونەر لە ناو سروشتدایە؛ هەر کەسێک بتوانێت دەریبهێنێت، ئەوە هونەری لایە.
1472–1553 · Kunst und Architektur
Maler in Wittenberg und Freund Martin Luthers. Seine Werkstatt malte die bekanntesten Bildnisse der Reformatoren.
کراناخ هاوڕێی مارتین لوتەر بوو و وێنەی زۆری کێشا.Cranach war ein Freund Martin Luthers und malte viele Bilder.
1774–1840 · Kunst und Architektur
Wichtigster Landschaftsmaler der deutschen Romantik. In seinen Bildern spiegelt die Natur Sehnsucht und Stimmung.
فریدریش دیمەنی سروشتی دەکێشا.Friedrich malte Landschaften.
„Der Maler soll nicht bloß malen, was er vor sich sieht, sondern auch, was er in sich sieht.“
نیگارکێش نابێت تەنها ئەوە بکێشێت کە لەبەردەمیدایە، بەڵکو ئەوەش کە لە ناخی خۆیدایە.
1781–1841 · Kunst und Architektur
Bedeutendster Architekt des Klassizismus in Preußen. Bauten wie das Alte Museum prägen bis heute die Mitte Berlins.
شینکڵ نەخشەی زۆر بینای گرنگی بەرلینی کێشا.Schinkel entwarf viele wichtige Gebäude in Berlin.
1867–1945 · Kunst und Architektur
Grafikerin und Bildhauerin. Ihre Werke zeigen Armut, Krieg und Trauer. 1919 wurde sie als erste Frau Mitglied der Preußischen Akademie der Künste.
کۆلویتس وێنەی ئازاری جەنگ و هەژاری کێشا.Kollwitz zeichnete das Leid von Krieg und Armut.
„Ich will wirken in dieser Zeit.“
دەمەوێت لەم سەردەمەدا کاریگەر بم.
1883–1969 · Kunst und Architektur
Architekt und 1919 Gründer des Bauhauses in Weimar, der einflussreichsten Schule für Gestaltung im 20. Jahrhundert. Sie verband Kunst, Handwerk und Industrie.
گرۆپیووس فێرگای باوهاوسی دامەزراند.Gropius gründete die Bauhaus-Schule.
„Das Endziel aller bildnerischen Tätigkeit ist der Bau!“
ئامانجی کۆتایی هەموو کارێکی هونەریی بینراو، بیناسازییە.
1886–1969 · Kunst und Architektur
Architekt der Moderne und letzter Direktor des Bauhauses. Später baute er in den USA. Seine Bauten aus Stahl und Glas sind klar und schlicht.
میس دەیگوت: کەمتر، زیاترە.Mies sagte: Weniger ist mehr.
„Weniger ist mehr.“
کەمتر، زیاترە.
747–814 · Politik und Geschichte
König der Franken. Im Jahr 800 wurde er in Rom zum Kaiser gekrönt. Er förderte Schulen, Bildung und eine einheitliche Schrift. Sein Geburtsjahr ist nicht sicher, genannt werden 747 oder 748.
شارلمان لە ساڵی ٨٠٠ بوو بە ئیمپراتۆر.Karl der Große wurde im Jahr 800 Kaiser.
1712–1786 · Politik und Geschichte
König von Preußen ab 1740. Er führte mehrere Kriege, förderte aber auch Rechtspflege, religiöse Toleranz und die Künste.
فریدریکی گەورە پاشای پرووسیا بوو.Friedrich der Große war König von Preußen.
„Der Fürst ist der erste Diener seines Staates.“
میر یەکەم ڕاژەکاری دەوڵەتەکەیەتی.
1815–1898 · Politik und Geschichte
Preußischer Ministerpräsident und erster Reichskanzler. Nach drei Kriegen wurde 1871 das Deutsche Reich gegründet. Er führte auch die ersten Sozialversicherungen ein.
بیسمارک لە ساڵی 1871دا ئەڵمانیای یەکخست.Bismarck einigte Deutschland im Jahr 1871.
„Die Politik ist die Lehre vom Möglichen.“
ڕامیاری زانستی ئەو شتانەیە، کە دەکرێن.
1876–1967 · Politik und Geschichte
Von 1949 bis 1963 erster Bundeskanzler der Bundesrepublik. Er band das Land an den Westen und trieb die Aussöhnung mit Frankreich voran.
ئادیناوەر یەکەم ڕاوێژکاری ئەڵمانیای فیدراڵ بوو.Adenauer war der erste Bundeskanzler der Bundesrepublik.
1878–1929 · Politik und Geschichte
Kurz Reichskanzler, danach Außenminister der Weimarer Republik. Er suchte die Versöhnung mit Frankreich und erhielt dafür 1926 den Friedensnobelpreis.
شترێزمان لە ساڵی ١٩٢٦ خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی وەرگرت.Stresemann erhielt 1926 den Friedensnobelpreis.
1913–1992 · Politik und Geschichte
Bundeskanzler von 1969 bis 1974. Für seine Politik der Annäherung an die östlichen Nachbarn erhielt er 1971 den Friedensnobelpreis. Sein Kniefall in Warschau 1970 wurde weltbekannt.
ڤیلی برانت لە ساڵی ١٩٧١ خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی وەرگرت.Willy Brandt erhielt 1971 den Friedensnobelpreis.
„Wir wollen mehr Demokratie wagen.“
دەمانەوێت بوێریی زیاتر بنوێنین بۆ دیموکراسی.
„Jetzt wächst zusammen, was zusammengehört.“
ئێستا ئەو شتانەی هی یەکترن، پێکەوە گەشە دەکەن.
1921–1943 · Politik und Geschichte
Studentin in München und Mitglied der Widerstandsgruppe „Weiße Rose“. Nach dem Verteilen von Flugblättern gegen das NS-Regime wurde sie mit 21 Jahren hingerichtet.
سۆفی شۆڵ دژی نازییەکان (ناسیۆنال سۆسیالیستەکان) وەستایەوە و لە تەمەنی 21 ساڵیدا لە سێدارە درا.Sophie Scholl stellte sich gegen die Nationalsozialisten und wurde mit 21 Jahren hingerichtet.
„Man muss einen harten Geist und ein weiches Herz haben.“
دەبێت مرۆڤ خاوەن بیرێکی پتەو و دڵێکی نەرم بێت.
Keine Treffer.
Die Lebensdaten sind geprüft. Viele Zitate, die im Netz diesen Personen zugeschrieben werden, sind nicht belegt; solche Sätze stehen hier nicht. Bei übersetzten oder gekürzten Zitaten steht das dabei. Die Sorani-Sätze und Übersetzungen warten noch auf eine Durchsicht durch Muttersprachler. Ihre Merkliste bleibt nur in diesem Browser.
