Strophe 1 · Das Mädchen aus Kurdistan
Wie viel mehr soll ich noch sagen, wie schön du bist, o Mädchen aus Kurdistan!
چەند بڵێم زیاتر جوانی کیژی کوردستانی
Çend bilêm zyatir cwanî kîjî kurdistanî
Du bist so anmutig und gütig, so liebenswert – o Ketane!
شۆخ و مێهرەبانی چەند لەبەردڵانی و هاوار کەتانە
Şox û mêhrebanî çend leberdilanî û hawar ketane
Ketane, ach Ketane, ich würde für dich sterben – du Schnee vom Kelîxan-Pass, bei Gott, so schön.
کەتانە و کەتانە بمرم کەتانە بەفری کەلیخانە بیللا زۆر جوانە
Ketane û ketane bimirim ketane befrî kelîxane bîlla zor cwane
O Veilchen der Hochweiden [Kwêstan], ach Ketane!
وەی وەنەوشەی کوێستانە بەه بەه کەتانە
Wey wenewşey kwêstane beh beh ketane
Du Mädchen aus Kurdistan, so zart und überaus schön.
کیژۆڵەی کوردستانە ناسکە و زۆر جوانە
Kîjoley kurdistane naske û zor cwane
Strophe 2 · Anmut und Zauber
Anmutige, so beständig in deinem Wesen – wie zart und lieblich bist du.
شۆخی بەم قەرارە چ ناسکە و نازدارە
Şoxî bem qerare çi naske û nazdare
Ganz verschämt, anmutig und voller Zauber – ich vergehe, Ketane.
یەکجار شەرمەزارە شۆخ و ئەفسوونکارە بمرم کەتانە
Yekcar şermezare şox û efsûnkare bimirim ketane
Ketane, ach Ketane – wie wunderbar du bist.
کەتانە و کەتانە بەه بەه چەن جوانە
Ketane û ketane beh beh çen cwane
Du Veilchen der Gärten, der Schnee von Kelîxan – ich vergehe, Ketane.
وەنەوشەی باغانانە هاوار کەتانە بەفری کەلیخانە بمرم کەتانە
Wenewşey baxanane hawar ketane befrî kelîxane bimirim ketane
Veilchen der Hochweiden, o Ketane!
وەنەوشەی کوێستانە هاوار کەتانە
Wenewşey kwêstane hawar ketane
Strophe 3 · Khol für die Augen
Ruft mir meine Ketane herbei, schmückt ihre Augen mit schwarzem Khol [Kil].
کەتانەم بۆ بانگ کەن دەی کلەی لە چاوان کەن
Ketanem bo bang ken dey kiley le çawan ken
Heilt mein Leiden, o Ketane.
دەردێ من دەرمان کەن هاوار کەتانە
Derdê min derman ken hawar ketane
Ketane, ach Ketane, bei Gott, so schön – wie prächtig ist der Schnee von Kelîxan.
کەتانە و کەتانە بیللا زۆر جوانە بەفری کەلیخانە چەندە جوانە
Ketane û ketane bîlla zor cwane befrî kelîxane çende cwane
Veilchen der Hochweiden – Maschallah, wie schön du bist, Mädchen aus Kurdistan.
وەنەوشەی کوێستانە بەه بەه چەن جوانە کیژۆڵەی کوردستانە ماشەڵا جوانە
Wenewşey kwêstane beh beh çen cwane kîjoley kurdistane maşela cwane
Strophe 4 · Falke und Beute
Ketane aus dem Hause der Emire, warum grollst du mir?
کەتانەی ئەمیری بۆچ لە من دڵگیری
Ketaney emîrî boç le min dilgîrî
Ich bin der Jagdfalke, du bist meine Beute [neçîr] – o Ketane.
من باز تۆ نەچیری و هاوار کەتانە
Min baz to neçîrî û hawar ketane
Ketane, ach Ketane, ich würde für dich sterben – Veilchen der Hochweiden.
کەتانە و کەتانە بمرم کەتانە وەنەوشەی کوێستانە هاوار کەتانە
Ketane û ketane bimirim ketane wenewşey kwêstane hawar ketane
Mädchen aus Kurdistan, anmutig und gütig – ich vergehe, Ketane.
کیژۆڵەی کوردستانە بمرم کەتانە شۆخە و مێهرەبانە بمرم کەتانە
Kîjoley kurdistane bimirim ketane şoxe û mêhrebane bimirim ketane
Strophe 5 · Das edle Haus der Mîr-Qazîs
Ketane aus dem edlen Hause der Mîr-Qazîs, ich gehe für dich auf Falkenjagd.
کەتانەی میرقازی من دەکەم ڕاوەبازی
Ketaney mîrqazî min dekem rawebazî
Wie schön und vollkommen [mimtaz] du bist – ich vergehe, Ketane.
چەند جوان و ممتازی و بمرم کەتانە
Çend cwan û mimtazî û bimirim ketane
Ketane, ach Ketane – der Schnee von Kelîxan, Maschallah, wie schön.
کەتانە و کەتانە هاوار کەتانە بەفری کەلیخانە ماشەڵا جوانە
Ketane û ketane hawar ketane befrî kelîxane maşela cwane
Veilchen der Hochweiden, Mädchen aus Kurdistan – ich vergehe, Ketane.
وەنەوشەی کوێستانە هاوار کەتانە کیژۆڵەی کوردستانە بمرم کەتانە
Wenewşey kwêstane hawar ketane kîjoley kurdistane bimirim ketane
Strophe 6 · Die Ohrringe
Hätte ich dich diesmal nur gesehen – meine Klage ist laut vor Sehnsucht.
من دیببام ئەمجارە دەردی ئەمن زارە
Min dîbbam emcare derdî emin zare
Du trägst Ohrringe [gware] – wie anmutig und lieblich du bist.
لە گوێت دایە گوارە چ شۆخە و نازدارە
Le gwêt daye gware çi şoxe û nazdare
O Ketane, Ketane – ich vergehe, wie schön du bist.
هاوار کەتانە کەتانە و کەتانە بمرم چەن جوانە
Hawar ketane ketane û ketane bimirim çen cwane
Der Schnee von Kelîxan ist gütig – wie gütig ist doch dieser Schnee.
بەفری کەلیخانە مێهرەبانە چ مێهرەبانە
Befrî kelîxane mêhrebane çi mêhrebane
Veilchen der Hochweiden, o Mädchen aus Kurdistan – ich vergehe, Ketane.
وەنەوشەی کوێستانە هاوار کەتانە کیژۆڵەی کوردستانە بمرم کەتانە
Wenewşey kwêstane hawar ketane kîjoley kurdistane bimirim ketane
1Die Frau als Inbegriff der Heimat
Ketane ist nicht nur eine individuelle Frau, sondern Repräsentantin des kurdischen Volkes: Die Anrede „Mädchen aus Kurdistan“ macht ihre Schönheit zum nationalen Symbol. Sie verkörpert die hochgeschätzten Tugenden der Güte (mêhrebanî), Zartheit (naskî) und Bescheidenheit (şermezarî).
2Naturmetaphorik: Schnee und Veilchen
Der Schnee von Kelîxan – einem Gebirgspass in Mukriyan – symbolisiert absolute Reinheit, Unschuld und Unnahbarkeit und hebt die Geliebte auf eine fast sakrale Ebene. Das Veilchen (wenewşe) steht für Duft, Bescheidenheit und den Frühling: die lebendige, blühende Seite ihrer Schönheit neben der kühlen Distanz des Schnees.
3Jagd- und Herrschaftsmotive
Klassische Motive: Falke und Beute (baz û neçîr) beschreiben das dynamische, oft schmerzhafte Spiel des Verlangens. Die Titel emîrî und mîrqazî (die Adelsfamilie Mîr-Qazî aus Mahabad) verleihen der Geliebten aristokratischen Status – die Liebe wird zur Verbindung mit Ehre und Geschichte.
4Somatische Ästhetik: Khol und Ohrringe
Der Text feiert die traditionelle Schönheitspflege: Khol (kil) für die Augen, Ohrringe (gware) als Schmuck – Zeichen der Vorbereitung auf Begegnung und Fest, deren Blitzen den Liebenden „krank vor Sehnsucht“ macht.
5Form und Rhythmus
Streng rhythmisch und repetitiv – typisch für kurdische Reigentänze (govend). Die ständige Wiederholung des Namens „Ketane“ und der Ausruf bimirim („ich vergehe“) erzeugen eine ekstatische Grundstimmung: Das schmerzhafte Verlangen wird in feierliche Lebensfreude transformiert.
6Fazit
Eine Hymne an die kurdische Identität und Ästhetik: Lokale Geografie (Kelîxan) und soziale Hierarchie (Emire) verbinden sich mit universellen Bildern von Schönheit und Natur. Die Frau erscheint als Hüterin des „Frühlings“ und der „Reinheit“ – und durch Zîreks Stimmgewalt bleibt das Werk ein unvergänglicher Schatz, der die Seele Kurdistans widerspiegelt.
